FIFO, FEFO, LIFO คืออะไร? เลือกระบบไหนให้เหมาะกับร้านของเรา

เคยสงสัยไหมว่าเวลาหยิบของออกมาขาย ควรหยิบล็อตไหนก่อน? ของที่ซื้อมาก่อน หรือของที่เพิ่งซื้อมา หรือดูวันหมดอายุเป็นหลัก?

คำตอบขึ้นอยู่กับว่าร้านของเราใช้ระบบจัดการสต๊อกแบบไหน FIFO, FEFO หรือ LIFO แต่ละแบบให้ผลต่างกัน และมีผลต่อต้นทุน กำไร และภาษีโดยตรง

FIFO คืออะไร? (First In, First Out — เข้าก่อน ออกก่อน)

FIFO หมายถึงการหยิบสินค้าที่ซื้อเข้ามาก่อนออกไปขายก่อน ง่าย ๆ ก็คือ "ของเก่าออกก่อน ของใหม่รอก่อน"

ลองนึกถึงร้านสะดวกซื้อที่วางนม เขาจะเอาของเก่าวางข้างหน้า ของใหม่ไว้ข้างหลังเสมอ นั่นคือ FIFO

ข้อดีของ FIFO

• ลดโอกาสสินค้าหมดอายุค้างคลัง
• มูลค่าสต๊อกในระบบใกล้เคียงกับราคาตลาดปัจจุบัน
• เข้าใจง่าย พนักงานปฏิบัติตามได้ง่าย

FIFO เหมาะกับธุรกิจไหน?

• ร้านอาหารและเครื่องดื่ม
• แฟชั่น เสื้อผ้า รองเท้า (สินค้าตามเทรนด์)
• ร้านค้าปลีกทั่วไป
• สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่ตกรุ่นเร็ว

ข้อควรระวัง: ในช่วงที่ราคาสินค้าขาขึ้น FIFO จะทำให้ COGS ต่ำกว่าความเป็นจริง (เพราะใช้ต้นทุนล็อตเก่าที่ซื้อมาถูกกว่า) ทำให้กำไรดูสูงกว่าปกติ

FEFO คืออะไร? (First Expire, First Out — หมดอายุก่อน ออกก่อน)

FEFO คือการนำสินค้าที่ใกล้วันหมดอายุออกมาขายก่อน ไม่สนว่าจะซื้อมาก่อนหรือหลัง ดูที่วันหมดอายุเป็นหลัก

ร้านยา ร้านนม ร้านเบเกอรี่ ล้วนต้องใช้หลักการนี้

ข้อดีของ FEFO

• ลดของเสียจากสินค้าหมดอายุค้างคลัง
• ลูกค้าได้รับสินค้าที่สดและปลอดภัย
• ลดต้นทุนจากการต้องทำลายสินค้าหมดอายุ

FEFO เหมาะกับธุรกิจไหน?

• ร้านขายยาและเวชภัณฑ์
• ผลิตภัณฑ์ความงาม สกินแคร์
• ซูเปอร์มาร์เก็ต โดยเฉพาะแผนกอาหารสด
• ร้านเบเกอรี่ คาเฟ่
• อาหารแปรรูปทุกประเภท

ต้องบอกเลยว่าสำหรับสินค้าที่มีวันหมดอายุ FEFO สำคัญกว่า FIFO มาก เพราะของที่ซื้อมาก่อนอาจไม่ใช่ของที่หมดอายุก่อนเสมอไป

LIFO คืออะไร? (Last In, First Out — เข้าหลัง ออกก่อน)

LIFO คือการหยิบสินค้าล็อตล่าสุดออกมาขายก่อน ของเก่าเก็บไว้ในคลัง

ในทางปฏิบัติ LIFO ไม่เป็นที่นิยมในร้านค้าปลีก แต่มีประโยชน์ในบางสถานการณ์

⚠️ สำคัญมาก: LIFO ใช้ไม่ได้ในประเทศไทย

LIFO ไม่ได้รับอนุญาต ตามมาตรฐานการบัญชีไทย (TAS 2 สินค้าคงเหลือ) ซึ่งสอดคล้องกับ IAS 2 ของ IFRS กรมสรรพากรและกรมพัฒนาธุรกิจการค้าไทยยอมรับเพียง FIFO และ ราคาถัวเฉลี่ย (Average Cost) เท่านั้น

หากนิติบุคคลใช้ LIFO ในงบการเงิน จะถือว่าผิดมาตรฐาน และนักบัญชีที่เซ็นรับรองงบดังกล่าวอาจถูกเพิกถอนใบอนุญาต

LIFO ในบริบทไทยใช้ได้เฉพาะ: การจัดการคลังสินค้าจริง (ว่าหยิบของจากชั้นไหนก่อน) เท่านั้น ไม่ใช่วิธีการบันทึกบัญชีหรือคำนวณต้นทุนสินค้า

เปรียบเทียบ FIFO, FEFO, LIFO ในรูปแบบง่าย

FIFO | FEFO | LIFO

หลักการ | ซื้อก่อน ออกก่อน | หมดอายุก่อน ออกก่อน | ซื้อหลัง ออกก่อน

จุดเด่น | ลดสต๊อกเสื่อม | ลดของเสีย | — (ห้ามใช้ในไทย)

เหมาะกับ | ร้านค้าทั่วไป อาหาร แฟชั่น | ยา อาหารสด เครื่องสำอาง | ❌ ไม่อนุญาตในมาตรฐานบัญชีไทย

เลือกระบบไหนสำหรับร้านออนไลน์?

สำหรับร้านที่ขายบน Shopee, TikTok Shop หรือ Lazada ส่วนใหญ่ FIFO เป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด เพราะง่ายต่อการปฏิบัติ และช่วยลดความเสี่ยงจากสินค้าตกรุ่นหรือค้างนาน

แต่ถ้าร้านขายอาหาร ยา หรือสินค้าที่มีวันหมดอายุชัดเจน ควรใช้ FEFO เพื่อความปลอดภัยและลดของเสีย

ไม่ว่าจะเลือกระบบไหน สิ่งสำคัญคือต้องบันทึกข้อมูลสต๊อกอย่างสม่ำเสมอ เพราะถ้าข้อมูลไม่ถูกต้อง ระบบที่ดีแค่ไหนก็ใช้ประโยชน์ไม่ได้

MooMooNext รองรับการจัดการสต๊อกตามหลัก FIFO และ FEFO อัตโนมัติ ช่วยให้เจ้าของร้านไม่ต้องนั่งจำเองว่าล็อตไหนเข้ามาก่อน ระบบจัดการให้ตามหลักการที่เลือกไว้

MooMooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก