FIFO, FEFO, LIFO คืออะไร? เลือกระบบไหนให้เหมาะกับร้านของเรา

เคยสงสัยไหมว่าเวลาหยิบของออกมาขาย ควรหยิบล็อตไหนก่อน? ของที่ซื้อมาก่อน หรือของที่เพิ่งซื้อมา หรือดูวันหมดอายุเป็นหลัก?

คำตอบขึ้นอยู่กับว่าร้านของเราใช้ระบบจัดการสต๊อกแบบไหน FIFO, FEFO หรือ LIFO แต่ละแบบให้ผลต่างกัน และมีผลต่อต้นทุน กำไร และภาษีโดยตรง

FIFO คืออะไร? (First In, First Out — เข้าก่อน ออกก่อน)

FIFO หมายถึงการหยิบสินค้าที่ซื้อเข้ามาก่อนออกไปขายก่อน ง่าย ๆ ก็คือ "ของเก่าออกก่อน ของใหม่รอก่อน"

ลองนึกถึงร้านสะดวกซื้อที่วางนม เขาจะเอาของเก่าวางข้างหน้า ของใหม่ไว้ข้างหลังเสมอ นั่นคือ FIFO

ข้อดีของ FIFO

• ลดโอกาสสินค้าหมดอายุค้างคลัง
• มูลค่าสต๊อกในระบบใกล้เคียงกับราคาตลาดปัจจุบัน
• เข้าใจง่าย พนักงานปฏิบัติตามได้ง่าย

FIFO เหมาะกับธุรกิจไหน?

• ร้านอาหารและเครื่องดื่ม
• แฟชั่น เสื้อผ้า รองเท้า (สินค้าตามเทรนด์)
• ร้านค้าปลีกทั่วไป
• สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่ตกรุ่นเร็ว

ข้อควรระวัง: ในช่วงที่ราคาสินค้าขาขึ้น FIFO จะทำให้ COGS ต่ำกว่าความเป็นจริง (เพราะใช้ต้นทุนล็อตเก่าที่ซื้อมาถูกกว่า) ทำให้กำไรดูสูงกว่าปกติ

FEFO คืออะไร? (First Expire, First Out — หมดอายุก่อน ออกก่อน)

FEFO คือการนำสินค้าที่ใกล้วันหมดอายุออกมาขายก่อน ไม่สนว่าจะซื้อมาก่อนหรือหลัง ดูที่วันหมดอายุเป็นหลัก

ร้านยา ร้านนม ร้านเบเกอรี่ ล้วนต้องใช้หลักการนี้

ข้อดีของ FEFO

• ลดของเสียจากสินค้าหมดอายุค้างคลัง
• ลูกค้าได้รับสินค้าที่สดและปลอดภัย
• ลดต้นทุนจากการต้องทำลายสินค้าหมดอายุ

FEFO เหมาะกับธุรกิจไหน?

• ร้านขายยาและเวชภัณฑ์
• ผลิตภัณฑ์ความงาม สกินแคร์
• ซูเปอร์มาร์เก็ต โดยเฉพาะแผนกอาหารสด
• ร้านเบเกอรี่ คาเฟ่
• อาหารแปรรูปทุกประเภท

ต้องบอกเลยว่าสำหรับสินค้าที่มีวันหมดอายุ FEFO สำคัญกว่า FIFO มาก เพราะของที่ซื้อมาก่อนอาจไม่ใช่ของที่หมดอายุก่อนเสมอไป

LIFO คืออะไร? (Last In, First Out — เข้าหลัง ออกก่อน)

LIFO คือการหยิบสินค้าล็อตล่าสุดออกมาขายก่อน ของเก่าเก็บไว้ในคลัง

ในทางปฏิบัติ LIFO ไม่เป็นที่นิยมในร้านค้าปลีก แต่มีประโยชน์ในบางสถานการณ์

⚠️ สำคัญมาก: LIFO ใช้ไม่ได้ในประเทศไทย

LIFO ไม่ได้รับอนุญาต ตามมาตรฐานการบัญชีไทย (TAS 2 สินค้าคงเหลือ) ซึ่งสอดคล้องกับ IAS 2 ของ IFRS กรมสรรพากรและกรมพัฒนาธุรกิจการค้าไทยยอมรับเพียง FIFO และ ราคาถัวเฉลี่ย (Average Cost) เท่านั้น

หากนิติบุคคลใช้ LIFO ในงบการเงิน จะถือว่าผิดมาตรฐาน และนักบัญชีที่เซ็นรับรองงบดังกล่าวอาจถูกเพิกถอนใบอนุญาต

LIFO ในบริบทไทยใช้ได้เฉพาะ: การจัดการคลังสินค้าจริง (ว่าหยิบของจากชั้นไหนก่อน) เท่านั้น ไม่ใช่วิธีการบันทึกบัญชีหรือคำนวณต้นทุนสินค้า

เปรียบเทียบ FIFO, FEFO, LIFO ในรูปแบบง่าย

FIFO | FEFO | LIFO

หลักการ | ซื้อก่อน ออกก่อน | หมดอายุก่อน ออกก่อน | ซื้อหลัง ออกก่อน

จุดเด่น | ลดสต๊อกเสื่อม | ลดของเสีย | — (ห้ามใช้ในไทย)

เหมาะกับ | ร้านค้าทั่วไป อาหาร แฟชั่น | ยา อาหารสด เครื่องสำอาง | ❌ ไม่อนุญาตในมาตรฐานบัญชีไทย

เลือกระบบไหนสำหรับร้านออนไลน์?

สำหรับร้านที่ขายบน Shopee, TikTok Shop หรือ Lazada ส่วนใหญ่ FIFO เป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด เพราะง่ายต่อการปฏิบัติ และช่วยลดความเสี่ยงจากสินค้าตกรุ่นหรือค้างนาน

แต่ถ้าร้านขายอาหาร ยา หรือสินค้าที่มีวันหมดอายุชัดเจน ควรใช้ FEFO เพื่อความปลอดภัยและลดของเสีย

ไม่ว่าจะเลือกระบบไหน สิ่งสำคัญคือต้องบันทึกข้อมูลสต๊อกอย่างสม่ำเสมอ เพราะถ้าข้อมูลไม่ถูกต้อง ระบบที่ดีแค่ไหนก็ใช้ประโยชน์ไม่ได้

MooMoo Next รองรับการจัดการสต๊อกตามหลัก FIFO และ FEFO อัตโนมัติ ช่วยให้เจ้าของร้านไม่ต้องนั่งจำเองว่าล็อตไหนเข้ามาก่อน ระบบจัดการให้ตามหลักการที่เลือกไว้

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก