วงจรเงินสด (Cash Cycle) คืออะไร และทำไมธุรกิจที่มีกำไรถึงยังขาดเงิน

ขายของได้เยอะ บัญชีบอกว่ากำไร แต่ปลายเดือนยังต้องหยิบยืมเงินมาจ่ายค่าของหรือจ่ายเงินเดือน — ทำไม?

ปัญหานี้ไม่ใช่ว่ากำไรน้อย แต่เป็นเพราะ เงินสดติดอยู่ในระบบ ไม่ไหลมาถึงมือตอนที่ต้องการ

วงจรเงินสด (Cash Cycle) คืออะไร

วงจรเงินสด คือระยะเวลาที่กิจการจ่ายเงินออกไปซื้อสินค้า จนกว่าจะได้เงินสดกลับมาจากการขาย

คำนวณง่าย ๆ ว่า:

วงจรเงินสด = ระยะเวลาขายสินค้า + ระยะเวลาเก็บหนี้ − ระยะเวลาจ่ายหนี้

ถ้าค่าที่ได้เป็นบวก แปลว่ามีเงินจมอยู่ในระบบ ถ้าเป็นลบหรือใกล้ศูนย์ แปลว่าเงินสดหมุนเวียนได้ดี

3 วงจรย่อยที่ต้องวิเคราะห์

วงจรที่ 1: วงจรสินค้า — ยิ่งขายเร็ว ยิ่งดี

นับตั้งแต่สินค้าเข้าสต๊อก จนขายออกได้ใช้เวลากี่วัน

สูตร: ระยะขายสินค้า = ยอดสินค้าคงเหลือ ÷ ต้นทุนสินค้าที่ขาย × 365

ถ้าตัวเลขสูง แปลว่าของค้างสต๊อกนาน เงินจมอยู่กับสินค้า อาจเสียหายหรือล้าสมัยก่อนขาย ถ้าตัวเลขต่ำ แปลว่าของขายออกเร็ว หมุนเร็ว

ตัวอย่าง: ร้านขายเสื้อผ้า สต๊อกคงเหลือ 50,000 บาท ต้นทุนสินค้าที่ขายปีนั้น 200,000 บาท ระยะขายสินค้า = 50,000 ÷ 200,000 × 365 = 91 วัน

แปลว่าซื้อของมาแล้วต้องรอ 3 เดือนกว่าจะขายออกโดยเฉลี่ย

วงจรที่ 2: วงจรลูกหนี้ — ยิ่งเก็บหนี้เร็ว ยิ่งดี

นับตั้งแต่วันขายสินค้า จนได้เงินสดจากลูกค้าใช้เวลากี่วัน

สูตร: ระยะเก็บหนี้ = ยอดลูกหนี้การค้า ÷ ยอดรายได้ × 365

ถ้าตัวเลขสูงกว่าเครดิตเทอมที่ให้ลูกค้า แสดงว่าลูกค้าจ่ายล่าช้า เงินสดค้างอยู่กับลูกหนี้

ตัวอย่าง: ยอดลูกหนี้ 30,000 บาท รายได้ปีนั้น 200,000 บาท ระยะเก็บหนี้ = 30,000 ÷ 200,000 × 365 = 55 วัน

ถ้าให้เครดิตเทอม 30 วัน แต่เฉลี่ยเก็บเงินได้ 55 วัน แสดงว่าลูกค้าจ่ายเกินกำหนดอยู่เฉลี่ย 25 วัน

วงจรที่ 3: วงจรเจ้าหนี้ — ยิ่งจ่ายหนี้ช้า ยิ่งดี

นับตั้งแต่ซื้อสินค้า จนจ่ายเงินให้เจ้าหนี้ใช้เวลากี่วัน

สูตร: ระยะจ่ายหนี้ = ยอดเจ้าหนี้การค้า ÷ ยอดซื้อสินค้า × 365

ถ้าตัวเลขสูง แปลว่าได้เครดิตเทอมนานจากซัพพลายเออร์ ช่วยให้มีเงินสดหมุนได้นานขึ้น

แต่ถ้าสูงเพราะตั้งใจจ่ายล่าช้าโดยไม่ได้ตกลงกัน ระวังความสัมพันธ์ทางธุรกิจจะเสียหาย

ตัวอย่างคำนวณวงจรเงินสดรวม

จากตัวเลขด้านบน:

• ระยะขายสินค้า = 91 วัน
• ระยะเก็บหนี้ = 55 วัน
• ระยะจ่ายหนี้ = สมมติ 30 วัน

วงจรเงินสด = 91 + 55 − 30 = 116 วัน

แปลว่ากิจการจ่ายเงินซื้อสินค้าไปแล้ว ต้องรอ 116 วันกว่าจะได้เงินกลับมา ถ้าเงินทุนไม่พอ ช่วงนี้แหละที่จะขาดสภาพคล่อง

เทคนิคบริหารวงจรเงินสดให้ธุรกิจคล่องตัว

ลดระยะขายสินค้า — บริหารสต๊อกให้แม่นขึ้น ไม่สต๊อกของมากเกินไป ลดสินค้าที่ขายช้า

ลดระยะเก็บหนี้ — ติดตามลูกหนี้ให้ตรงเวลา ให้ส่วนลดถ้าลูกค้าจ่ายก่อนกำหนด

เพิ่มระยะจ่ายหนี้ — เจรจาขอเครดิตเทอมกับซัพพลายเออร์ให้ยาวขึ้น

สรุป

วงจรเงินสดติดลบหรือต่ำ หมายถึงธุรกิจมีสภาพคล่องดี ส่วนวงจรเงินสดสูง หมายถึงมีเงินจมในระบบนาน

กิจการที่กำไรดีแต่เงินสดตึงมือ มักมีวงจรเงินสดสูงกว่าที่ควร — รู้จักวิเคราะห์แล้วหาว่าวงจรไหนเป็นปัญหา ก็แก้ได้ตรงจุด

MooMooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก