จากบุคคลธรรมดามาเป็นบริษัท สิ่งที่เปลี่ยนไปในชีวิตเจ้าของกิจการ

ทำธุรกิจในชื่อตัวเองมาสักพัก พอตัดสินใจจดทะเบียนบริษัทแล้ว ก็เจอคำถามว่าต้องทำอะไรต่อ ต้องยกเลิกอะไร โอนอะไร และบัญชีภาษีจะต่างไปจากเดิมยังไง

ความแตกต่างหลักระหว่างบุคคลธรรมดากับนิติบุคคล

ในฐานะบุคคลธรรมดา ธุรกิจกับตัวคุณคือคนคนเดียวกัน รายได้ธุรกิจก็คือรายได้ส่วนตัว หนี้ธุรกิจก็คือหนี้ส่วนตัว ตัดสินใจได้เองทันทีโดยไม่ต้องผ่านมติ

ในฐานะนิติบุคคล บริษัทและตัวคุณเป็นคนคนละคน รายได้ของบริษัทเป็นของบริษัท ไม่ใช่ของคุณโดยตรง การตัดสินใจใหญ่ต้องผ่านมติกรรมการหรือผู้ถือหุ้น

ยกเลิกทะเบียนพาณิชย์ก่อนหรือหลังจด?

ถ้าเดิมจดทะเบียนพาณิชย์ในชื่อบุคคลธรรมดาไว้ เมื่อเปลี่ยนมาเป็นนิติบุคคลต้องยกเลิกทะเบียนพาณิชย์ภายใน 30 วันนับจากวันเลิกประกอบพาณิชยกิจ

ส่วนจะยกเลิกก่อนหรือหลังจดทะเบียนนิติบุคคล ขึ้นอยู่กับความสะดวก โดยทั่วไปนิยมจดทะเบียนบริษัทเสร็จก่อน แล้วค่อยไปยกเลิกทะเบียนพาณิชย์

ต้องโอนอสังหาริมทรัพย์เข้าชื่อบริษัทไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป ขึ้นอยู่กับลักษณะธุรกิจ แต่ถ้าจะโอนต้องรู้ว่า ผู้โอนหรือผู้ขายอสังหาริมทรัพย์ให้บริษัทต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากการขาย คำนวณจากราคาประเมินหรือราคาซื้อขาย ซึ่งอาจมีภาระภาษีพอสมควรถ้าเป็นทรัพย์สินมูลค่าสูง

พนักงานเดิมต้องทำอะไรเพิ่ม?

เมื่อธุรกิจเปลี่ยนมาเป็นนิติบุคคล พนักงานทุกคนต้องเข้าระบบประกันสังคม (ถ้ายังไม่ได้ทำในนามบุคคลธรรมดา) และบริษัทต้องจัดทำเงินเดือนอย่างเป็นระบบพร้อมหักภาษีหัก ณ ที่จ่าย

บัญชีและภาษีที่เปลี่ยนไป

รายการ | บุคคลธรรมดา | นิติบุคคล

ภาษีเงินได้ | ภ.ง.ด.90/91 ปีละครั้ง | ภ.ง.ด.50/51 พร้อมงบการเงิน

ภาษีเงินได้อัตรา | สูงสุด 35% (ก้าวหน้า) | 15-20% (SMEs)

หักค่าใช้จ่าย | เหมา 60% หรือตามจริง | ตามจริงเท่านั้น (มีเอกสาร)

VAT | จดหรือไม่จดก็ได้ | ขึ้นอยู่กับรายได้

งบการเงิน | ไม่ต้อง | ต้องทุกปี

ผู้สอบบัญชี | ไม่ต้อง | บังคับ

ข้อดีที่ได้เพิ่มขึ้น

จำกัดความรับผิด — หนี้สินของบริษัทไม่ลุกลามมาถึงทรัพย์สินส่วนตัว

ความน่าเชื่อถือ — ลูกค้าและคู่ค้าสามารถตรวจสอบข้อมูลบริษัทได้จาก DBD

ฐานภาษีคิดจากกำไรสุทธิ — บริษัทเสียภาษีเฉพาะกำไรสุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายที่มีเอกสารรองรับแล้ว ซึ่งอาจดีกว่าถ้าธุรกิจมีค่าใช้จ่ายสูง

นำขาดทุนสะสมมาหักกำไรปีถัดไปได้ — ต่างจากบุคคลธรรมดาที่ทำไม่ได้

ภาษีส่วนตัวของเจ้าของหลังตั้งบริษัท

หลายคนเข้าใจผิดว่าพอตั้งบริษัทแล้วภาษีส่วนตัวจะหายไป ความจริงคือภาษีแยกเป็นสองชั้น

ชั้นบริษัท — บริษัทเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิ ยื่น ภ.ง.ด.50 ประจำปีและ ภ.ง.ด.51 ครึ่งปี

ชั้นตัวเจ้าของ — เงินที่คุณดึงออกจากบริษัทยังเป็นเงินได้ส่วนตัวที่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เช่น

• เงินเดือนกรรมการ — เป็นเงินได้ 40(1) บริษัทหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกเดือน และคุณยังต้องยื่น ภ.ง.ด.91/90 ประจำปีเหมือนพนักงานทั่วไป
• เงินปันผล — ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% โดยเลือกได้ว่าจะให้จบที่ 10% (final tax) หรือนำมารวมคำนวณปลายปีพร้อมเครดิตภาษีเงินปันผล แล้วแต่ว่าทางไหนคุ้มกว่าตามฐานภาษีของคุณ

ดังนั้นการวางแผนว่าจะจ่ายตัวเองเป็นเงินเดือนเท่าไหร่จึงสำคัญ อ่านพื้นฐานได้ที่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคืออะไร ใครต้องเสีย คำนวณอย่างไร และลองประมาณภาระภาษีเงินเดือนตัวเองด้วยเครื่องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาก่อนกำหนดเงินเดือนกรรมการ ทั้งนี้ควรปรึกษานักบัญชีก่อนตัดสินใจจริง

เรื่อง VAT ตอนเปลี่ยนผ่าน

การจด VAT ไม่ได้ย้ายตามตัวคุณโดยอัตโนมัติ ทะเบียน VAT ของบุคคลธรรมดากับของบริษัทเป็นคนละทะเบียนกัน

• ถ้าเดิมจด VAT ในนามบุคคลธรรมดา ต้องแจ้งเลิกทะเบียนเดิม และบริษัทจดทะเบียนใหม่ในนามของบริษัทเอง
• ระหว่างรอยต่อ ต้องระวังว่าใบกำกับภาษีออกในนามไหน รายได้ที่เข้าบริษัทต้องออกใบกำกับภาษีในนามบริษัทเท่านั้น
• ถ้าสถานประกอบการเป็นคอนโดหรือบ้าน อ่านเงื่อนไขเพิ่มที่ ขายของออนไลน์ที่คอนโด จดทะเบียน VAT ได้ไหม

สิ่งที่ต้องทำทันทีหลังจดทะเบียนบริษัท

1. เปิดบัญชีธนาคารในนามบริษัท
2. แจ้งลูกค้าและคู่ค้าให้โอนเงินและออกใบเสร็จในนามบริษัท
3. ตั้งระบบบัญชีให้พร้อม
4. จัดหาผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ
5. ออกใบกำกับภาษีในนามบริษัททุกครั้ง (ถ้าจด VAT)
6. ขึ้นทะเบียนนายจ้างประกันสังคมภายใน 30 วันนับจากวันที่มีลูกจ้าง
7. เก็บเอกสารรับ-จ่ายทุกใบตั้งแต่วันแรก เพราะนิติบุคคลหักค่าใช้จ่ายได้เฉพาะที่มีเอกสารรองรับ

คำถามที่เจอบ่อยตอนเปลี่ยนผ่าน

ต้องปิดบัญชีธนาคารส่วนตัวไหม? — ไม่ต้อง แต่ควรแยกเงินบริษัทออกจากเงินส่วนตัวเด็ดขาด รับ-จ่ายของธุรกิจผ่านบัญชีบริษัทเท่านั้น การปนกันคือสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้งบการเงินยุ่งและโดนสรรพากรตั้งคำถาม

สต๊อกสินค้าเดิมโอนเข้าบริษัทยังไง? — ทำได้ทั้งขายให้บริษัทหรือนำมาลงทุนเป็นหุ้น แต่ละทางมีผลภาษีต่างกัน (การขายให้บริษัทถือเป็นรายได้ของบุคคลธรรมดา) ควรให้นักบัญชีช่วยเลือกวิธีก่อนโอนจริง

ปีแรกยังไม่มีรายได้ ต้องยื่นภาษีไหม? — ต้องยื่น นิติบุคคลมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.50 พร้อมงบการเงินทุกปีแม้ขาดทุนหรือไม่มีรายได้เลย

การเปลี่ยนผ่านจะราบรื่นมากขึ้นถ้ามีระบบบัญชีที่ดีตั้งแต่ต้น MooMooNext ช่วยบันทึกรายรับ-รายจ่าย ออกใบกำกับภาษีในนามบริษัท และส่งออกรายงานสำหรับนักบัญชีได้ทันที

MooMooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก