กำไรและภาษีธุรกิจ เข้าใจความสัมพันธ์ก่อนวางแผนถูก

เจ้าของธุรกิจหลายคนงงว่า ทำไมงบกำไรขาดทุนของบริษัทแสดงกำไร 2 ล้านบาท แต่สรรพากรคิดว่ากำไรสุทธิ 2.5 ล้านบาทแล้วคำนวณภาษีจากตัวเลขที่สูงกว่า? คำตอบอยู่ที่ความแตกต่างระหว่าง "กำไรทางบัญชี" กับ "กำไรทางภาษี"

กำไรทางบัญชี vs กำไรทางภาษี

กำไรทางบัญชี (Accounting Profit)

คำนวณตามมาตรฐานการบัญชี (TFRS/GAAP) เป็นสิ่งที่แสดงในงบกำไรขาดทุน นักลงทุนและเจ้าหนี้ใช้ตัวเลขนี้ประเมินธุรกิจ

กำไรสุทธิทางภาษี (Taxable Income)

คำนวณตามประมวลรัษฎากร ซึ่งมีกฎของตัวเองในการรับรู้รายได้และรายจ่าย สรรพากรคำนวณภาษีจากตัวเลขนี้

ทั้งสองไม่เท่ากันเพราะมาตรฐานบัญชีและกฎหมายภาษีมีหลักการที่ต่างกัน

รายการปรับปรุงจากกำไรบัญชีสู่กำไรภาษี

รายการที่ทำให้กำไรภาษีสูงกว่ากำไรบัญชี (บวกกลับ)

1. รายจ่ายต้องห้ามทางภาษี

รายจ่ายที่นักบัญชีบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายในงบบัญชี แต่กฎหมายภาษีไม่ยอมให้หัก เช่น:

• ค่าปรับภาษีและเบี้ยปรับ (ไม่ใช่ค่าปรับตามสัญญาทางธุรกิจ)
• ค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายบริษัท
• ค่าสมนาคุณที่ไม่มีเอกสารหลักฐาน
• ค่าเสื่อมราคาส่วนเกินกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด

2. ค่าเสื่อมราคาส่วนต่าง

มาตรฐานบัญชีอาจกำหนดอายุการใช้งานต่างกับกฎหมายภาษี เช่น อาคารในงบบัญชีตัดค่าเสื่อม 40 ปี แต่ภาษีอนุญาต 20 ปี ส่วนต่างต้องบวกกลับ

3. สำรองที่ยังไม่สมเหตุสมผลตามภาษี

สำรองหนี้สงสัยจะสูญทางบัญชีอาจบันทึกมากกว่าที่ภาษีจะยอมรับ ส่วนเกินต้องบวกกลับ

รายการที่ทำให้กำไรภาษีต่ำกว่ากำไรบัญชี (หักออก)

• รายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี เช่น เงินปันผลที่ได้รับในบางกรณี
• รายจ่ายที่หักได้สองเท่าตามมาตรการส่งเสริมพิเศษ เช่น ค่าจ้างคนพิการ ค่าฝึกอบรม

ตัวอย่างการคำนวณ

กำไรทางบัญชีตามงบกำไรขาดทุน: 2,000,000 บาท

บวกกลับ (รายจ่ายต้องห้ามทางภาษี):

• ค่าปรับสรรพากร: 50,000 บาท
• ค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวธุรกิจ: 150,000 บาท
• ค่าเสื่อมราคาส่วนเกิน: 100,000 บาท
• รวมบวกกลับ: 300,000 บาท

หักออก:

• รายได้ที่ได้รับยกเว้น: 0 บาท
• รายจ่ายส่งเสริม 2 เท่า: 0 บาท

กำไรสุทธิทางภาษี = 2,000,000 + 300,000 = 2,300,000 บาท

ภาษีเงินได้นิติบุคคล (SME อัตรา 15% สำหรับส่วนที่เกิน 300,000):

• 0-300,000: 0 บาท
• 300,001-2,300,000: 15% × 2,000,000 = 300,000 บาท
• ภาษีที่ต้องชำระ = 300,000 บาท

ทั้งที่กำไรทางบัญชีดูเหมือนน้อยกว่าตัวเลขทางภาษีที่ใช้คำนวณ

ทำไมเรื่องนี้สำคัญสำหรับเจ้าของธุรกิจ

การวางแผนภาษี: ถ้าเข้าใจว่ารายจ่ายอะไรหักได้ทางภาษีและอะไรหักไม่ได้ สามารถวางแผนให้ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงผ่านช่องทางที่หักภาษีได้

การประมาณการภาษีล่วงหน้า: ถ้ารู้ว่ามีรายจ่ายต้องห้ามเท่าไร จะประมาณการภาษีกลางปี (ภ.ง.ด.51) ได้แม่นยำขึ้น

การตัดสินใจทางธุรกิจ: บางครั้งค่าใช้จ่ายที่ดูสูงทางบัญชีอาจประหยัดภาษีได้ ทำให้ต้นทุนจริงหลังภาษีต่ำกว่า

ค่าใช้จ่ายที่พลาดบ่อยในการวางแผนภาษี

ต้องบอกเลยว่าเจ้าของธุรกิจหลายคนลืมหรือไม่รู้ว่าสิ่งเหล่านี้หักภาษีได้:

• ค่าโฆษณาออนไลน์และค่า Marketplace Fee
• ค่าจ้างแรงงานและสวัสดิการพนักงาน
• ค่าเช่าสถานที่หรืออุปกรณ์
• ค่าบริการโปรแกรมบัญชีและซอฟต์แวร์
• ดอกเบี้ยเงินกู้เพื่อธุรกิจ

ขณะเดียวกัน รายจ่ายเหล่านี้หักภาษีไม่ได้:

• ค่าปรับภาษีและค่าปรับทางอาญา
• รายจ่ายส่วนตัวของเจ้าของ
• รายจ่ายที่ไม่มีเอกสารหลักฐาน
• เงินสำรองที่ไม่จำเป็น

MooMoo Next ช่วยวางแผนภาษีธุรกิจ

MooMoo Next จำแนกค่าใช้จ่ายทุกรายการและระบุว่าหักภาษีได้หรือไม่ ทำให้เห็นภาพชัดว่ากำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษีต่างกันเท่าไร และช่วยประมาณการภาษีล่วงหน้าได้แม่นยำขึ้น ไม่ต้องรอสิ้นปีถึงจะรู้ว่าภาษีเท่าไร

สรุป

กำไรทางบัญชีและกำไรทางภาษีต่างกันเพราะมาตรฐานบัญชีและกฎหมายภาษีมีหลักการต่างกัน รายจ่ายต้องห้ามทางภาษีทำให้กำไรทางภาษีสูงกว่ากำไรบัญชีเสมอ เจ้าของธุรกิจที่เข้าใจความแตกต่างนี้จะวางแผนภาษีได้แม่นยำ ไม่ถูกใจจะขาดหรือเกินตอนถึงกำหนดชำระ

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก