งบกระแสเงินสดคืออะไร อ่านออกแล้วรู้อะไร

"กำไรปีนี้ 500,000 บาท แต่ทำไมเงินในบัญชีมีแค่ 50,000?" คำถามนี้เกิดขึ้นบ่อยมากในหมู่เจ้าของธุรกิจ SME และคำตอบอยู่ใน "งบกระแสเงินสด"

งบกระแสเงินสดเป็นงบการเงินที่เจ้าของธุรกิจมักมองข้ามมากที่สุด แต่จริง ๆ แล้วมันบอกเรื่องที่สำคัญที่สุดคือ "เงินสดไหลไปไหน"

ทำไมกำไรกับเงินสดต่างกัน

กำไรในงบกำไรขาดทุนคำนวณตามเกณฑ์คงค้าง หมายความว่า บันทึกรายได้เมื่อขายสินค้าแม้จะยังไม่ได้รับเงิน และบันทึกค่าใช้จ่ายเมื่อเกิดขึ้นแม้จะยังไม่ได้จ่ายเงิน

ดังนั้น ธุรกิจอาจมีกำไรสูง แต่ถ้าลูกค้าส่วนใหญ่ซื้อเชื่อ หรือต้องซื้อสต็อกสินค้าเยอะ เงินสดในมือก็น้อยได้

งบกระแสเงินสดมี 3 ส่วน

กิจกรรมดำเนินงาน (Operating Activities)

เงินสดที่ได้จากหรือใช้ไปในการดำเนินธุรกิจหลัก เช่น

• รับเงินจากลูกค้า
• จ่ายค่าสินค้า ค่าแรง ค่าเช่า ค่าน้ำไฟ
• จ่ายภาษีและดอกเบี้ย

ตัวเลขนี้บอกอะไร ถ้าเป็นบวก แสดงว่าการดำเนินงานสร้างเงินสดได้ ดีมาก ถ้าเป็นลบ แสดงว่าดำเนินธุรกิจแล้วเงินสดหาย ต้องหาสาเหตุ

กิจกรรมลงทุน (Investing Activities)

เงินสดที่ได้จากหรือใช้ไปในการลงทุนในสินทรัพย์ระยะยาว เช่น

• ซื้อรถยนต์ เครื่องจักร อาคาร (เงินออก)
• ขายสินทรัพย์ (เงินเข้า)
• ซื้อหรือขายเงินลงทุน

ตัวเลขนี้บอกอะไร ถ้าเป็นลบ มักแสดงว่ากิจการกำลังขยายตัว ลงทุนในสินทรัพย์ใหม่ ๆ ซึ่งปกติสำหรับธุรกิจที่กำลังเติบโต

กิจกรรมจัดหาเงิน (Financing Activities)

เงินสดที่ได้จากหรือใช้ไปในการจัดหาเงินทุน เช่น

• กู้เงินธนาคาร (เงินเข้า)
• ชำระคืนเงินกู้ (เงินออก)
• เจ้าของเพิ่มทุน (เงินเข้า)
• จ่ายเงินปันผล (เงินออก)

ตัวเลขนี้บอกอะไร บอกว่าบริษัทพึ่งพาเงินกู้หรือเจ้าของเพิ่มทุนเท่าไร

ตัวอย่างการอ่านงบกระแสเงินสด

สมมติงบกระแสเงินสดของร้านขายของออนไลน์

รายการ | จำนวน (บาท)

กระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงาน | +350,000

กระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุน | -180,000

กระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน | -50,000

เงินสดสุทธิเพิ่มขึ้น | +120,000

การอ่าน กิจการสร้างเงินสดจากการดำเนินงานได้ +350,000 บาท ซื้อสินทรัพย์ใหม่ 180,000 บาท ชำระเงินกู้ 50,000 บาท สุดท้ายเงินสดเพิ่มขึ้น 120,000 บาท — สถานการณ์ดีมาก

สัญญาณอันตรายที่ต้องระวัง

กระแสเงินสดจากดำเนินงานติดลบติดต่อกัน ถ้าการดำเนินธุรกิจหลักไม่สร้างเงินสด แสดงว่าโมเดลธุรกิจมีปัญหา

กำไรสุทธิสูง แต่กระแสเงินสดจากดำเนินงานต่ำมาก อาจเพราะลูกหนี้เพิ่มขึ้นเร็ว (ลูกค้าเชื่อมากขึ้น) หรือสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้นเร็ว ต้องจัดการ

พึ่งพาการกู้เงินมากเพื่อหมุนธุรกิจ ถ้ากิจกรรมจัดหาเงินเป็นบวกมากจากการกู้เงิน แต่กิจกรรมดำเนินงานเป็นลบ แสดงว่ากู้เงินมาโปะค่าใช้จ่ายประจำ อันตราย

เจ้าของธุรกิจ SME ควรดูงบกระแสเงินสดบ่อยแค่ไหน

อย่างน้อยรายไตรมาส บอกได้เลยว่าถ้าดูทุกเดือน จะจับสัญญาณปัญหาสภาพคล่องได้เร็ว แก้ไขก่อนที่จะกลายเป็นวิกฤต

ปัญหาเงินสดตึงมักไม่ได้เกิดขึ้นวันเดียว แต่สะสมทีละน้อยจนล้นออกมา ถ้าติดตามงบกระแสเงินสดสม่ำเสมอ จะเห็นแนวโน้มและเตรียมรับมือได้ทัน

MooMooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก