สินค้าค้างสต๊อก (Dead Stock) คืออะไร และจัดการยังไงไม่ให้เงินจม

มีของวางอยู่ในคลังมาหลายเดือนแล้ว ไม่มีใครสั่ง ไม่มีใครถาม เห็นทีไรก็รู้สึกหนักใจทีนั้น นั่นแหละคือ Dead Stock หรือ สินค้าค้างสต๊อก — ภัยเงียบที่ทำให้เงินหมุนไม่ออกโดยที่หลายเจ้าของร้านไม่รู้ตัว

ต้องบอกเลยว่าสินค้าค้างสต๊อกไม่ใช่แค่เรื่องของ "ขายไม่ออก" แต่มันเป็นปัญหาทางบัญชีที่ต้องจัดการอย่างถูกต้องด้วย ไม่งั้นงบการเงินก็จะพังตาม

Dead Stock คืออะไรกันแน่?

สินค้าค้างสต็อก (Dead Stock) คือสินค้าที่วางอยู่ในคลังโดยไม่มีการเคลื่อนไหว ขายไม่ออก ระบายไม่ได้ เงินทุนของร้านถูกแช่แข็งอยู่ในรูปของสินค้าที่ไม่มีมูลค่าทางธุรกิจแล้ว

สาเหตุที่ทำให้เกิด Dead Stock มีหลายอย่าง

วางแผนสั่งซื้อผิดพลาด — สั่งมาเยอะเกินความต้องการจริง หรือประเมิน Lead Time ผิด ทำให้สต๊อกล้น

ความต้องการของลูกค้าเปลี่ยน — สินค้าที่เคยขายดีเมื่อปีก่อน พอเทรนด์เปลี่ยน ก็ไม่มีคนอยากได้อีก

สินค้าไม่ตรงกลุ่มเป้าหมาย — สั่งมาแล้วลูกค้าไม่ได้ต้องการแบบนั้นจริง ๆ

สถานการณ์ภายนอก — โควิด วิกฤตเศรษฐกิจ หรือแม้แต่สภาพอากาศ ก็ทำให้สินค้าบางประเภทขายไม่ออกได้

มุมมองบัญชี: สินค้าคงเหลือต้องวัดมูลค่าอย่างไร?

นี่คือส่วนที่หลายเจ้าของร้านไม่รู้ แต่สำคัญมากในวันที่ทำงบการเงิน

มาตรฐานบัญชีกำหนดว่า สินค้าคงเหลือต้องวัดมูลค่าด้วย "ราคาทุน หรือ มูลค่าสุทธิที่คาดว่าจะได้รับ (NRV) แล้วแต่มูลค่าใดต่ำกว่า"

มูลค่าสุทธิที่คาดว่าจะได้รับ (NRV) คือราคาที่คาดว่าจะขายได้จริง หักด้วยต้นทุนที่ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อให้สินค้าพร้อมขาย

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ

ร้านคุณมีสินค้าระหว่างผลิตในราคาทุน 100,000 บาท ราคาที่คาดว่าจะขายสำเร็จรูปได้คือ 130,000 บาท แต่ต้องใช้ต้นทุนผลิตเพิ่มอีก 50,000 บาท และค่าใช้จ่ายในการขายอีก 5,000 บาท

ดังนั้น NRV = 130,000 - 50,000 - 5,000 = 75,000 บาท

เปรียบกับราคาทุน 100,000 บาท พบว่า NRV ต่ำกว่า จึงต้องวัดมูลค่าสินค้าด้วย NRV และรับรู้ผลขาดทุน 25,000 บาทเป็นต้นทุนขาย

บันทึกบัญชีเมื่อปรับมูลค่าสินค้า

การปรับมูลค่าสินค้าคงเหลือเกิดได้ใน 3 กรณีหลัก

กรณีที่ 1: สินค้าเสื่อมสภาพหรือล้าสมัย — ต้องปรับลดมูลค่าลง บันทึกเดบิต "ต้นทุนขาย" เครดิต "สินค้าคงเหลือ"

กรณีที่ 2: ราคาตลาดต่ำกว่าทุน — สินค้าบางประเภทราคาตลาดลดลงจนต่ำกว่าที่ซื้อมา ต้องปรับให้ตรงตามความเป็นจริง

กรณีที่ 3: สินค้าค้างนานจนเสี่ยงเสื่อมสภาพ — แม้ยังขายได้อยู่ แต่ถ้าค้างนานมากจนมูลค่าลด ก็ต้องพิจารณาปรับ

สิ่งสำคัญคือการปรับมูลค่านี้เป็น "การปรับลดมูลค่า" ไม่ใช่ "การตั้งค่าเผื่อ" ต่างกันตรงที่ต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันที

3 วิธีจัดการ Dead Stock แบบได้ผลจริง

1. ใช้ระบบติดตามสต๊อกแบบเรียลไทม์

ถ้าไม่รู้ว่ามีของค้างอยู่เท่าไร จะจัดการก็ทำไม่ได้ โปรแกรมบัญชีที่เชื่อมต่อกับยอดขายจะช่วยให้เห็นว่าสินค้าตัวไหนไม่มีการเคลื่อนไหวเกิน 30, 60 หรือ 90 วัน

ข้อมูลพวกนี้ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรลดราคา ระบาย หรือหยุดสั่งเพิ่ม

2. วิเคราะห์ข้อมูลการขายย้อนหลัง

ดูว่าสินค้าที่ค้างอยู่นั้น เคยมีคนสั่งแล้วหยุดสั่ง หรือไม่เคยขายออกเลยตั้งแต่ต้น ข้อมูลนี้บอกว่าปัญหาอยู่ที่ไหน

ถ้าเคยขายดีแล้วหยุด อาจเป็นเรื่องของเทรนด์หรือการแข่งขัน

ถ้าไม่เคยขายออกเลย อาจเป็นเรื่องของการเลือกสินค้าที่ไม่ตรงกลุ่มลูกค้า

3. จัดโปรโมชั่นระบายสต๊อก

วิธีที่ตรงที่สุดคือการเปลี่ยนสินค้าค้างกลับเป็นเงินสด

• ลดราคา บน Shopee/TikTok Shop/Lazada พร้อมใช้โค้ดส่วนลดเพิ่มแรงดึงดูด
• แพ็กคู่กับสินค้าขายดี ใช้ของค้างสต๊อกเป็นของแถมกับสินค้าที่ขายดีอยู่แล้ว
• จัด Flash Sale ช่วงที่แพลตฟอร์มมีแคมเปญใหญ่ อย่าง 11.11 หรือ 12.12 เป็นโอกาสดีในการระบายของ
• ขายส่งให้ร้านอื่น บางครั้งราคาขายส่งที่ได้กำไรน้อยลงหน่อยดีกว่าแช่เงินทุนไว้เฉย ๆ

ป้องกัน Dead Stock ตั้งแต่ต้น

ดีกว่าแก้คือป้องกัน วิธีที่ได้ผลที่สุดคือการวางแผนการสั่งซื้อบนพื้นฐานของข้อมูลจริง

ดูยอดขายย้อนหลัง 3-6 เดือน ดูว่าสินค้าแต่ละตัวขายได้กี่ชิ้นต่อเดือน แล้วตั้ง Reorder Point ให้สั่งเพิ่มก็ต่อเมื่อสต๊อกใกล้ถึงระดับนั้น ไม่ใช่สั่งตามความรู้สึก

แถมยังต้องติดตามเทรนด์ตลาดอยู่เสมอ โดยเฉพาะร้านที่ขายสินค้าที่เกี่ยวกับแฟชั่น เทคโนโลยี หรือสินค้าตามเทศกาล

ใช้ MooMoo Next ช่วยจัดการสต๊อกและบัญชีพร้อมกัน

MooMoo Next ช่วยให้เจ้าของร้านเห็นสถานะสินค้าคงเหลือแบบเรียลไทม์ รู้ทันทีว่าสินค้าตัวไหนกำลังกลายเป็น Dead Stock รู้ต้นทุนที่แท้จริงของสินค้าแต่ละตัว และออกรายงานสินค้าคงเหลือที่ถูกต้องตามมาตรฐานบัญชีได้อัตโนมัติ

เมื่อต้องปรับมูลค่าสินค้า ระบบก็บันทึกการเปลี่ยนแปลงให้อัตโนมัติ ไม่ต้องนั่งคำนวณเองให้ปวดหัว

Dead Stock ถ้าจัดการถูกวิธี ก็ไม่ต้องกลัวว่าจะกินเงินทุนไปเรื่อย ๆ แค่รู้จักมันให้ดี แล้วมีระบบช่วย ทุกอย่างก็จัดการได้

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก