เจ้าหนี้กรรมการ ลูกหนี้กรรมการ จัดการยังไงในงบการเงิน

เปิดงบการเงินของบริษัทขึ้นมา แล้วเห็นรายการ "ลูกหนี้กรรมการ" หรือ "เจ้าหนี้กรรมการ" จำนวนมาก? หลายเจ้าของธุรกิจมองข้ามรายการเหล่านี้ แต่จริง ๆ แล้วมีผลกระทบทั้งทางบัญชีและภาษีที่ต้องระวัง

เจ้าหนี้กรรมการ vs ลูกหนี้กรรมการ คืออะไร?

เจ้าหนี้กรรมการ (Director as Creditor) — เกิดขึ้นเมื่อกรรมการให้บริษัทกู้ยืมเงิน บริษัทติดหนี้กรรมการ บันทึกเป็นหนี้สินในงบดุล

ลูกหนี้กรรมการ (Director as Debtor) — เกิดขึ้นเมื่อบริษัทให้กรรมการกู้ยืมเงิน กรรมการติดหนี้บริษัท บันทึกเป็นสินทรัพย์ในงบดุล

ในธุรกิจ SME ของไทย รายการเหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยมาก เพราะกรรมการมักโอนเงินส่วนตัวเข้าบริษัทหรือถอนเงินบริษัทไปใช้ส่วนตัวโดยไม่คิด

ปัญหาจากเจ้าหนี้กรรมการ (กรรมการให้บริษัทกู้)

ผลกระทบทางบัญชี:

• เพิ่มหนี้สินในงบดุล อาจทำให้ D/E Ratio (หนี้สินต่อทุน) สูงขึ้น
• ธนาคารอาจมองว่าบริษัทมีหนี้มากกว่าที่ควร ลดโอกาสอนุมัติสินเชื่อ

ผลกระทบทางภาษี:

• ถ้าบริษัทจ่ายดอกเบี้ยให้กรรมการ ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% และจ่ายดอกเบี้ยตามอัตราตลาด
• ถ้าไม่มีดอกเบี้ย สรรพากรอาจตั้งคำถามว่าทำไมไม่คิดดอกเบี้ยในอัตราตลาด (ถือว่าเป็นการให้ประโยชน์)

ปัญหาจากลูกหนี้กรรมการ (กรรมการกู้จากบริษัท)

นี่คืออันตรายกว่าเยอะ เพราะ:

ผลกระทบทางบัญชี:

• ลดสินทรัพย์ที่บริษัทควรมี
• ถ้าลูกหนี้กรรมการมากจนน่าสงสัย ผู้ตรวจสอบบัญชีจะตั้งข้อสังเกต

ผลกระทบทางภาษี:

• สรรพากรถือว่าเป็นการกู้เงินระหว่างกัน บริษัทต้องคิดดอกเบี้ยในอัตราที่เป็นธรรม (Market Rate)
• ถ้าไม่คิดดอกเบี้ย ถือว่าบริษัทได้รับดอกเบี้ยแต่ไม่ลงบัญชี อาจถูกปรับ
• มีภาษีธุรกิจเฉพาะ (SBT) 3.3% ถ้าบริษัทให้กรรมการกู้โดยไม่คิดดอกเบี้ยในอัตราตลาด

วิธีจัดการที่ถูกต้อง

วิธีที่ 1: คืนเงินให้ครบ

วิธีที่ดีที่สุดคือกรรมการชำระหนี้คืนให้บริษัทครบ ตัดปัญหาไปเลย

วิธีที่ 2: แปลงหนี้เป็นทุน

ถ้ากรรมการเป็นเจ้าหนี้บริษัท สามารถแปลงหนี้นั้นเป็นการเพิ่มทุนได้ ลดหนี้สินและเพิ่มทุนพร้อมกัน

วิธีที่ 3: ทำสัญญากู้ยืมอย่างเป็นทางการ

ถ้าหลีกเลี่ยงไม่ได้ ต้องทำสัญญากู้ยืมที่ถูกต้อง กำหนดดอกเบี้ยตามอัตราตลาด มีกำหนดชำระคืนชัดเจน

สรุป: สิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันนี้

1. แยกบัญชีธนาคารส่วนตัวออกจากบัญชีบริษัทเด็ดขาด
2. ถ้าต้องการเงินส่วนตัว ให้จ่ายเป็นเงินเดือนหรือเงินปันผลตามกฎหมาย ไม่ใช่ถอนเงินบริษัท
3. ถ้ามีรายการเหล่านี้อยู่แล้ว ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อหาทางออกที่ถูกต้อง

MooMoo Next ช่วยให้คุณแยกบัญชีส่วนตัวออกจากบัญชีธุรกิจได้อย่างชัดเจน ลดความเสี่ยงจากรายการที่ควรหลีกเลี่ยง

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก