ทำความรู้จักภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา รู้จริงก่อนยื่น

"ปีนี้ต้องยื่นภาษีไหม?" — คำถามที่คนทำงานทุกคนควรรู้คำตอบ แต่กลับมีคนจำนวนมากที่ยังไม่เข้าใจพื้นฐานของภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาอย่างถ่องแท้

บทความนี้จะพาไปเข้าใจตั้งแต่ต้นว่าภาษีตัวนี้คืออะไร ใครต้องเสีย คำนวณยังไง และมีโอกาสประหยัดได้จากตรงไหนบ้าง

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคืออะไร

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคือภาษีที่รัฐเก็บจากบุคคลธรรมดา (ไม่ใช่บริษัท) ที่มีรายได้ในปีภาษีนั้น คำนวณจาก "เงินได้สุทธิ" ซึ่งคือรายได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนต่าง ๆ แล้ว

ใครต้องยื่นภาษี?

บุคคลธรรมดาที่มีรายได้เกินเกณฑ์ต่อไปนี้ต้องยื่นแบบแสดงรายการ:

• คนโสด: รายได้เกิน 120,000 บาท ต่อปี
• คู่สมรส: รายได้รวมเกิน 220,000 บาท ต่อปี
• มนุษย์เงินเดือน (เงินได้ประเภท 1 อย่างเดียว): เงินเดือนเกิน 120,000 บาท ต่อปี

แม้จะมีรายได้ไม่ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี ถ้ามีรายได้เกินเกณฑ์ยื่น ก็ต้องยื่นแบบเพื่อแสดงรายการ (แม้ภาษีที่ต้องจ่ายจะเป็น 0)

ประเภทเงินได้ 8 ประเภท

กฎหมายแบ่งเงินได้บุคคลธรรมดาออกเป็น 8 ประเภท (มาตรา 40) ซึ่งสำคัญมากเพราะแต่ละประเภทหักค่าใช้จ่ายได้ต่างกัน:

ประเภท | คำอธิบาย | หักค่าใช้จ่ายได้

ม.40(1) | เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส | 50% สูงสุด 100,000 บาท

ม.40(2) | ค่านายหน้า ค่าคอมมิชชั่น | 50% สูงสุด 100,000 บาท

ม.40(3) | ค่าลิขสิทธิ์ | 50% สูงสุด 100,000 บาท

ม.40(4) | ดอกเบี้ย เงินปันผล | หักไม่ได้

ม.40(5) | ค่าเช่า | 10-30% ตามประเภท

ม.40(6) | วิชาชีพอิสระ (แพทย์ ทนาย) | 60%

ม.40(7) | รับเหมา (มีค่าแรงเป็นสาระสำคัญ) | 70%

ม.40(8) | ธุรกิจ พาณิชย์ เกษตร อื่น ๆ | 40-80% ตามประเภท

เจ้าของร้านออนไลน์มักมีรายได้ประเภท 40(8) ซึ่งหักค่าใช้จ่ายได้ 60% ของรายได้ (สำหรับธุรกิจบริการ) หรือนำค่าใช้จ่ายจริงมาหักก็ได้ถ้าคุ้มกว่า

ค่าลดหย่อนที่ใช้กันบ่อย

หลังหักค่าใช้จ่ายแล้ว ยังลดหย่อนได้อีก:

ส่วนตัวและครอบครัว:

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว: 60,000 บาท
• คู่สมรส (ไม่มีรายได้): 60,000 บาท
• บุตรคนละ: 30,000 บาท (ไม่จำกัดจำนวน แต่ต้องเข้าเงื่อนไข)
• บิดามารดาอายุเกิน 60 ปี คนละ: 30,000 บาท

ประกันและการออม:

• เบี้ยประกันชีวิต: สูงสุด 100,000 บาท
• เบี้ยประกันสุขภาพ: สูงสุด 25,000 บาท
• กองทุน RMF: สูงสุด 30% ของเงินได้ ไม่เกิน 500,000 บาท
• กองทุน SSF: สูงสุด 30% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท
• กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD): สูงสุด 15% ของเงินได้ ไม่เกิน 500,000 บาท

เงินบริจาค:

• บริจาคทั่วไป: หักได้ 2 เท่า แต่ไม่เกิน 10% ของเงินได้สุทธิ
• บริจาคการศึกษาและกีฬา: หักได้ 2 เท่า ไม่เกิน 10% ของเงินได้สุทธิ

อัตราภาษีแบบขั้นบันได

เงินได้สุทธิหลังหักทุกอย่างแล้ว นำไปคำนวณตามอัตราขั้นบันได:

เงินได้สุทธิ | อัตราภาษี

0-150,000 บาท | 0% (ยกเว้น)

150,001-300,000 บาท | 5%

300,001-500,000 บาท | 10%

500,001-750,000 บาท | 15%

750,001-1,000,000 บาท | 20%

1,000,001-2,000,000 บาท | 25%

2,000,001-5,000,000 บาท | 30%

5,000,001 บาทขึ้นไป | 35%

วิธียื่นภาษีและกำหนดเวลา

ยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 (มีรายได้หลายประเภท) หรือ ภ.ง.ด.91 (มีแค่เงินเดือน) ได้ทาง:

• ออนไลน์ที่ efiling.rd.go.th ภายใน 8 เมษายนของปีถัดไป
• ยื่นกระดาษที่สรรพากรภายใน 31 มีนาคม

MooMoo Next ช่วยเจ้าของร้านยื่นภาษีได้ง่ายขึ้น

สำหรับเจ้าของร้านที่มีรายได้หลายช่องทาง MooMoo Next ช่วยรวบรวมรายได้จากทุกแพลตฟอร์ม บันทึกค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ และสรุปตัวเลขที่ต้องใช้กรอกแบบ ภ.ง.ด.90 ทำให้การยื่นภาษีไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป

สรุป

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด ถ้าเข้าใจว่ารายได้ของตัวเองอยู่ในประเภทไหน หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร และมีค่าลดหย่อนอะไรบ้าง ก็คำนวณได้เองได้ไม่ยาก สิ่งสำคัญที่สุดคือยื่นให้ตรงกำหนดและไม่ลืมใช้สิทธิลดหย่อนที่มีอยู่

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก