3 กลยุทธ์บริหารสินค้าคงคลัง หยุดปัญหาทุนจม-ของขาด

ของล้นสต็อก ขายไม่ทัน เงินจมอยู่ในของที่วางอยู่เฉย ๆ — หรือตรงกันข้ามคือมีออเดอร์เข้ามาแต่ของหมดพอดี ต้องรีบวิ่งหาซัพพลายเออร์แบบตั้งตัวไม่ทัน

นี่คือปัญหาที่เจ้าของร้านออนไลน์และ SME เจอกันบ่อยมาก และมันไม่ใช่เรื่องโชคหรือดวง แต่เป็นเรื่องของระบบ

บริหารสินค้าคงคลังคืออะไร และทำไมถึงสำคัญ?

การบริหารสินค้าคงคลัง (Inventory Management) คือกระบวนการควบคุมและจัดการสินค้าที่อยู่ในคลังตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่การสั่งซื้อ การจัดเก็บ ไปจนถึงการจำหน่ายออก

ฟังดูง่าย แต่ถ้าไม่มีระบบที่ดี จะพบปัญหาเหล่านี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

สินค้าค้างสต็อก — ต้นทุนจมอยู่กับของที่ขายไม่ออก กินพื้นที่คลัง และถ้าเป็นสินค้ามีอายุก็อาจหมดอายุก่อนขายได้

สินค้าขาดมือ — เสียโอกาสสร้างรายได้ ลูกค้าผิดหวังและอาจไม่กลับมาซื้ออีก

ติดตามสินค้ายาก — ไม่รู้ว่ามีของอยู่เท่าไหร่จริง ๆ นับครั้งไหนก็ได้ตัวเลขต่างกัน

สภาพคล่องถดถอย — สั่งของมามากเกินไปจนเงินสดหมด จ่ายค่าใช้จ่ายอื่นไม่ได้

3 สิ่งที่ต้องรู้เพื่อบริหารสต็อกให้เงินไม่จม

1. แยกประเภทสินค้าด้วย ABC Analysis

ไม่ใช่สินค้าทุกชิ้นสำคัญเท่ากัน ABC Analysis คือวิธีจัดกลุ่มสินค้าตามมูลค่าที่สร้างรายได้

กลุ่ม A — สินค้าที่ทำรายได้ 70-80% ให้กิจการ แต่มักมีจำนวน SKU แค่ 10-20% ของทั้งหมด นี่คือสินค้าหลัก ต้องดูแลสต็อกเข้มงวด อย่าให้ขาดมือเด็ดขาด

กลุ่ม B — สินค้ากลาง ๆ ทำรายได้ประมาณ 15-20% จัดการสต็อกแบบปกติ

กลุ่ม C — สินค้าที่ขายได้บ้างนิดหน่อย มีจำนวน SKU เยอะแต่รายได้รวมน้อย อาจพิจารณาลดสต็อกหรือตัดออกจากคลัง

เมื่อรู้ว่าสินค้าตัวไหนอยู่ในกลุ่มใด จะวางแผนสั่งซื้อและจัดการสต็อกได้ตรงจุดมากขึ้น

2. คำนวณต้นทุนที่แท้จริงต่อชิ้น (Cost per Item)

หลายคนรู้ราคาซื้อสินค้า แต่ไม่ได้รวมต้นทุนจริงที่เกิดขึ้นทั้งหมด เช่น ค่าขนส่งนำเข้า ค่าพนักงานจัดสต็อก ค่าเช่าพื้นที่คลัง ค่าบรรจุภัณฑ์ ฯลฯ

การรู้ต้นทุนแท้จริงต่อชิ้นช่วยให้

• ตั้งราคาขายได้ถูกต้องและมีกำไรจริง
• เปรียบเทียบสินค้าแต่ละชนิดว่าตัวไหนทำกำไรได้ดีกว่า
• ตัดสินใจได้ว่าควรเพิ่มหรือลดสต็อกสินค้าชนิดใด

สูตรง่าย ๆ คือ

ต้นทุนต่อชิ้น = (ราคาซื้อ + ค่าขนส่งเข้า + ค่าดำเนินการ) ÷ จำนวนชิ้น

3. ตั้งจุดสั่งซื้อซ้ำ (Reorder Point)

นี่คือสิ่งที่จะช่วยให้ไม่ต้องนั่งลุ้นว่าของจะหมดเมื่อไหร่ Reorder Point คือจุดที่เมื่อสต็อกลดลงถึงระดับนี้ ต้องสั่งของใหม่ทันที

สูตรคำนวณ

Reorder Point = (ยอดขายเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time) + Safety Stock

Lead Time คือจำนวนวันที่ใช้ตั้งแต่สั่งของจนได้รับของ

Safety Stock คือสต็อกสำรองสำหรับกรณีฉุกเฉิน เช่น ของส่งช้า หรือยอดขายพุ่งขึ้นกะทันหัน

ตัวอย่าง ถ้าขายสินค้าวันละ 10 ชิ้น ซัพพลายเออร์ใช้เวลาส่ง 5 วัน และต้องการสต็อกสำรอง 20 ชิ้น Reorder Point คือ (10 × 5) + 20 = 70 ชิ้น หมายความว่าเมื่อสต็อกเหลือ 70 ชิ้น ต้องสั่งทันที

ข้อมูลที่ต้องมีเพื่อบริหารสต็อกอย่างมืออาชีพ

ก่อนจะใช้กลยุทธ์ข้างต้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ ต้องมีข้อมูลเหล่านี้

• ยอดขายรายวัน/รายสัปดาห์ เพื่อคำนวณ Reorder Point
• รายการสินค้าคงเหลือจริงในคลัง แยกตาม SKU
• ต้นทุนสินค้าแต่ละชนิด รวมค่าใช้จ่ายทุกอย่าง
• Lead Time ของซัพพลายเออร์ แต่ละเจ้า
• ประวัติการขายย้อนหลัง อย่างน้อย 3-6 เดือน เพื่อดูแนวโน้ม

ถ้าข้อมูลเหล่านี้ยังอยู่ในสมุดโน้ต หรือกระจายอยู่ในหลาย ๆ แอป ก็ถึงเวลาจัดระเบียบแล้ว

ประโยชน์ที่จะเห็นได้ชัดจากการบริหารสต็อกที่ดี

เงินสดหมุนเร็วขึ้น — ไม่จมอยู่กับสินค้าที่ขายไม่ออก มีสภาพคล่องในการทำธุรกิจ

ลูกค้าพึงพอใจมากขึ้น — ออเดอร์เข้ามาแล้วส่งได้ทันที ไม่ต้องรอของหรือบอกยกเลิก

วางแผนซื้อสินค้าได้แม่นยำ — สั่งเฉพาะสิ่งที่ต้องการ ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่เกิน ไม่ขาด

ลดต้นทุนค่าจัดเก็บ — สต็อกน้อยลง พื้นที่คลังว่างขึ้น ค่าดูแลต่ำลง

เห็นภาพรวมธุรกิจชัดเจน — รู้ว่ากำไรมาจากสินค้าตัวไหน ตัดสินใจขยายหรือหยุดสินค้าได้ถูกต้อง

MooMoo Next กับการจัดการสต็อกออนไลน์

สำหรับเจ้าของร้านบน Shopee, TikTok Shop, หรือ Lazada ปัญหาที่พบบ่อยคือข้อมูลยอดขายและสต็อกกระจายอยู่หลาย Platform ทำให้ยากต่อการรวมข้อมูลมาคำนวณ

MooMoo Next เชื่อมข้อมูลยอดขายจากทุก Platform มาไว้ในที่เดียว สามารถดูยอดขายรายวัน วิเคราะห์สินค้าขายดี-ขายช้า และคำนวณต้นทุนได้อย่างแม่นยำ ข้อมูลพร้อมใช้งานจริง ไม่ต้องนั่งรวมตัวเลขจากหลายแหล่งด้วยตัวเอง

เพราะการบริหารสต็อกที่ดีเริ่มต้นจากข้อมูลที่ถูกต้องและพร้อมใช้ทุกเวลา

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก