วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 3 ขั้นตอน พร้อมตัวอย่างจริง

หลายคนรู้ว่าต้องเสียภาษี แต่ไม่รู้ว่าคำนวณยังไง บทความนี้แสดงวิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบ step-by-step พร้อมตัวอย่างจริง

เงินได้คืออะไร

ก่อนคำนวณ ต้องเข้าใจก่อนว่า "เงินได้" ในทางภาษีหมายถึงอะไร

เงินได้ไม่ได้หมายถึงแค่เงินสด แต่รวมถึง:

• สิ่งของหรือทรัพย์สินที่รับแทนเงิน
• ผลประโยชน์ที่คิดเป็นเงินได้ เช่น นายจ้างเช่าบ้านให้อยู่ฟรี
• เงินที่ได้รับมาโดยไม่ต้องทำงาน เช่น มรดก ของขวัญ

8 ประเภทเงินได้ตามมาตรา 40

ประเภท | รายได้ | อัตราหักค่าใช้จ่าย

40(1) | เงินเดือน โบนัส | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท

40(2) | ค่านายหน้า ค่าจ้างทำของ | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท

40(3) | ค่าลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท

40(4) | ดอกเบี้ย เงินปันผล | ไม่มี หรือเหมา 0%

40(5) | ค่าเช่าทรัพย์สิน | 10%–30% ตามประเภท

40(6) | วิชาชีพอิสระ หมอ ทนาย | 60%

40(7) | รับเหมาก่อสร้าง | 60%

40(8) | ธุรกิจ ค้าขายออนไลน์ | 60% หรือตามจริง

สาเหตุที่แบ่งเป็น 8 ประเภทคือแต่ละอาชีพมีต้นทุนต่างกัน งานที่ต้นทุนสูงควรหักค่าใช้จ่ายได้มากกว่า

ขั้นตอนคำนวณภาษี

ขั้นที่ 1: คำนวณตามวิธีที่ 1 (ขั้นบันได)

สูตร: ``` เงินได้ทั้งปี - ค่าใช้จ่าย - ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ เงินได้สุทธิ × อัตราขั้นบันได = ภาษีวิธีที่ 1 ```

อัตราภาษีขั้นบันได:

เงินได้สุทธิ | อัตราภาษี

0 – 150,000 บาท | 0% (ยกเว้น)

150,001 – 300,000 บาท | 5%

300,001 – 500,000 บาท | 10%

500,001 – 750,000 บาท | 15%

750,001 – 1,000,000 บาท | 20%

1,000,001 – 2,000,000 บาท | 25%

2,000,001 – 5,000,000 บาท | 30%

มากกว่า 5,000,000 บาท | 35%

ค่าลดหย่อนพื้นฐานที่ใช้บ่อย:

• ผู้มีเงินได้: 60,000 บาท
• คู่สมรส (ไม่มีรายได้): 60,000 บาท
• บุตร: คนละ 30,000 บาท
• บิดามารดาอายุ 60+ ปี: คนละ 30,000 บาท
• ประกันชีวิต (อายุกรมธรรม์ 10+ ปี): ตามจริง ไม่เกิน 100,000 บาท
• เบี้ยประกันสุขภาพ: ตามจริง ไม่เกิน 25,000 บาท
• RMF: ไม่เกิน 30% ของรายได้ สูงสุด 500,000 บาท
• SSF: ไม่เกิน 30% ของรายได้ สูงสุด 200,000 บาท

ขั้นที่ 2: เปรียบเทียบกับวิธีที่ 2 (ถ้าเข้าเงื่อนไข)

ถ้ามีเงินได้ ประเภท 40(2)–40(8) รวมกันตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป ต้องคำนวณวิธีที่ 2 เพิ่ม

``` เงินได้ทั้งปี (ยกเว้นเงินเดือน) × 0.5% = ภาษีวิธีที่ 2 ```

ข้อยกเว้น: ถ้าภาษีวิธีที่ 2 ไม่เกิน 5,000 บาท ไม่ต้องใช้วิธีที่ 2

ขั้นที่ 3: เลือกอัตราที่สูงกว่า

เปรียบเทียบผลจากวิธีที่ 1 และวิธีที่ 2 ต้องชำระจาก อัตราที่ได้สูงกว่า

จากนั้นหักภาษีที่จ่ายไปแล้วระหว่างปี:

• ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
• ภาษีครึ่งปี ภ.ง.ด.94
• เครดิตภาษีเงินปันผล

ถ้าจ่ายเกินมา → ขอคืนภาษีได้ ถ้าจ่ายน้อยไป → ต้องชำระเพิ่ม

ผ่อนชำระภาษีได้

ถ้ามีภาษีต้องชำระ ตั้งแต่ 3,000 บาทขึ้นไป ผ่อนได้ 3 งวดเท่า ๆ กัน โดยไม่มีดอกเบี้ยเพิ่ม

งวด | กำหนดชำระ

งวดที่ 1 | พร้อมยื่นแบบ (ภายใน 31 มีนาคม หรือ 30 กันยายน)

งวดที่ 2 | ภายใน 1 เดือนนับจากงวดที่ 1

งวดที่ 3 | ภายใน 1 เดือนนับจากงวดที่ 2

ข้อระวัง: ถ้าพลาดงวดใดงวดหนึ่ง หมดสิทธิ์ผ่อน ต้องชำระส่วนที่เหลือทั้งหมดพร้อมเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน

และถ้ายื่นผ่านออนไลน์งวดแรก งวดถัดไปก็ชำระออนไลน์ได้ แต่ถ้างวดแรกชำระที่สรรพากร ต้องไปชำระที่สรรพากรทุกงวด

แบบยื่นภาษี

แบบ | ใช้สำหรับ | กำหนด

ภ.ง.ด.91 | เงินได้ 40(1) เพียงประเภทเดียว | มีนาคมปีถัดไป

ภ.ง.ด.90 | มีเงินได้หลายประเภท | มีนาคมปีถัดไป

ภ.ง.ด.94 | ภาษีครึ่งปีสำหรับ 40(5)–40(8) | กันยายนของทุกปี

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก