ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คืออะไร ใครมีหน้าที่หัก และหักเมื่อไหร่

"ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายด้วยหรือ?" — นี่คือคำถามที่เจ้าของร้านมือใหม่ถามบ่อยที่สุด ทุกครั้งที่มีการจ่ายเงินให้คนมาช่วยงาน จ้างบริษัทมาซ่อมระบบ หรือจ่ายค่าเช่าออฟฟิศ

บอกได้เลยว่าถ้าไม่เข้าใจเรื่องนี้ ความเสี่ยงมีสองทาง — ไม่หักแล้วโดนสรรพากรตรวจ หรือหักเกินโดยไม่จำเป็นจนผู้รับเงินหัวร้อน บทความนี้จะทำให้เห็นภาพชัดว่าภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร และคนทำธุรกิจต้องรู้อะไรบ้าง

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คืออะไร

ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย คือ ภาษีประเภทหนึ่งที่กฎหมายกำหนดให้ "ผู้จ่ายเงิน" มีหน้าที่หักเงินไว้ส่วนหนึ่งก่อนที่จะจ่ายให้ "ผู้รับเงิน" แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทน

เหมือนกับเป็นตัวแทนเก็บภาษีให้รัฐ ผู้รับเงินจะได้เงินสุทธิน้อยกว่ายอดสัญญา แต่ก็ได้ "ใบ 50 ทวิ" (หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย) เป็นหลักฐานว่าได้ชำระภาษีล่วงหน้าไปแล้ว นำไปหักออกจากภาษีที่คำนวณได้ตอนสิ้นปี

ตัวอย่างให้เห็นภาพ

ร้านขายผ้าจ้างบริษัทออกแบบเว็บไซต์ ตกลงราคา 20,000 บาท

• ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% = 600 บาท
• ร้านขายผ้าจ่ายให้บริษัทออกแบบ 19,400 บาท (หัก 600 บาทไว้)
• ร้านขายผ้านำส่ง 600 บาท ให้กรมสรรพากรผ่าน ภ.ง.ด.53
• ออกใบ 50 ทวิ ให้บริษัทออกแบบว่าหักไว้ 600 บาท
• บริษัทออกแบบนำ 600 บาทนี้ไปเครดิตภาษีตอนสิ้นปี

ใครมีหน้าที่ต้องหักภาษี

ผู้จ่ายเงิน ที่มีหน้าที่หัก ณ ที่จ่ายมีสองกลุ่มหลัก

1. นิติบุคคล (บริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล) — มีหน้าที่หักทุกครั้งที่จ่ายค่าบริการให้ทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลอื่น
2. บุคคลธรรมดาที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มหรือมีกิจการขนาดใหญ่ — มีหน้าที่หักในบางกรณีที่กฎหมายกำหนด

บุคคลธรรมดาทั่วไปที่ไม่ได้จดทะเบียนนิติบุคคลและไม่ได้จด VAT — ส่วนใหญ่ไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย ยกเว้นบางกรณี

จ่ายค่าอะไรถึงต้องหัก

ไม่ใช่ทุกการจ่ายเงินที่ต้องหัก ณ ที่จ่าย กฎหมายกำหนดเฉพาะประเภทเงินได้ที่ต้องหักไว้ ซึ่งที่พบบ่อยในธุรกิจ SME ได้แก่

ประเภทเงินได้ | อัตราหัก ณ ที่จ่าย | แบบที่ใช้ยื่น

ค่าเช่าทรัพย์สิน | 5% | ภ.ง.ด.3 (บุคคล) / ภ.ง.ด.53 (นิติบุคคล)

ค่าบริการ / รับเหมา | 3% | ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53

ค่าขนส่ง | 1% | ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53

ค่าโฆษณาเอเจนซี | 2% | ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53

เงินเดือนพนักงาน | ตามอัตราก้าวหน้า | ภ.ง.ด.1

เงินปันผล | 10% | ภ.ง.ด.2

ดอกเบี้ย | 15% | ภ.ง.ด.2

สิ่งที่ไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย:

• ซื้อสินค้า (ไม่ใช่บริการ)
• ค่าไฟฟ้า ค่าน้ำ ค่าโทรศัพท์ (ยกเว้นบางกรณี)
• ค่าใช้จ่ายที่ไม่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย

4 คำถามก่อนจ่ายเงิน — ต้องหักหรือไม่

สำหรับเจ้าของธุรกิจมือใหม่ ใช้ 4 คำถามนี้ตรวจสอบทุกครั้ง

1. เราเป็นใคร? ถ้าเราเป็นบุคคลธรรมดาทั่วไปที่ไม่ได้จดนิติบุคคล → ส่วนใหญ่ไม่ต้องหัก ถ้าเราเป็นบริษัทจำกัด / ห้างหุ้นส่วน → ต้องตรวจสอบต่อ

2. จ่ายเงินให้ใคร? บุคคลธรรมดา → ถ้าต้องหัก ใช้ ภ.ง.ด.3 นิติบุคคล → ถ้าต้องหัก ใช้ ภ.ง.ด.53

3. จ่ายเป็นค่าอะไร? ค่าบริการ ค่าเช่า ค่าจ้าง → ต้องหัก ค่าสินค้า ค่าสาธารณูปโภค → อาจไม่ต้องหัก

4. อัตราเท่าไหร่? ดูตามประเภทเงินได้ตามตารางด้านบน

กำหนดยื่นภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53:

• ยื่นกระดาษ: ทุกเดือน ภายในวันที่ 7
• ยื่นออนไลน์: ทุกเดือน ภายในวันที่ 15

ภ.ง.ด.1 (เงินเดือนพนักงาน):

• ยื่นกระดาษ: ทุกเดือน ภายในวันที่ 7
• ยื่นออนไลน์: ทุกเดือน ภายในวันที่ 15

สิ่งที่ต้องทำหลังหักภาษีแล้ว

เมื่อหักภาษีไว้แล้ว มีสามสิ่งที่ต้องทำ

1. ออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (ใบ 50 ทวิ) ให้ผู้รับเงิน — เป็นหลักฐานว่าหักไว้เท่าไหร่
2. ยื่นแบบภาษีให้กรมสรรพากร ภายในกำหนด พร้อมนำส่งเงินภาษีที่หักไว้
3. บันทึกบัญชีรายการหัก ณ ที่จ่าย เพื่อใช้ประกอบการยื่นภาษีนิติบุคคล

ถ้าไม่หักภาษีหรือหักผิดพลาด จะเกิดอะไรขึ้น

กรณีไม่หักภาษีเลย: ผู้จ่ายเงินต้องรับผิดชอบนำส่งภาษีส่วนนั้นเอง แม้จะจ่ายเงินไปเต็มจำนวนแล้ว บวกเบี้ยปรับ + เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน

กรณีหักผิดอัตรา: ถ้าหักน้อยเกินไป → ต้องนำส่งส่วนต่างพร้อมเงินเพิ่ม ถ้าหักมากเกินไป → ผู้รับเงินอาจโต้แย้งและขอคืนได้

กรณียื่นแบบช้า: เบี้ยปรับ + เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน นับจากวันครบกำหนด

สรุป: ภาษีหัก ณ ที่จ่ายในชีวิตประจำวันของ SME

บอกได้เลยว่าเรื่องนี้ไม่ซับซ้อนอย่างที่คิด ขอแค่จำหลักการสามอย่าง

1. เราเป็นนิติบุคคล → ทุกครั้งที่จ่ายค่าบริการ ต้องถามว่าต้องหักไหม
2. ดูว่าผู้รับเป็นบุคคลหรือนิติบุคคล → เลือกแบบ ภ.ง.ด.3 หรือ 53
3. ยื่นภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (ยื่นออนไลน์)

MooMoo Next ช่วยคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ออกใบ 50 ทวิ และสร้างไฟล์สำหรับยื่นสรรพากรได้ในคลิกเดียว ไม่ต้องนั่งกรอกมือ ไม่ต้องกลัวคำนวณผิด

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก