จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี 6 ข้อที่นักบัญชีต้องยึดมั่น

ก่อนจะจ้างนักบัญชีหรือสำนักงานบัญชีมาดูแลธุรกิจ — รู้ไหมว่าเขาต้องยึดถือหลักอะไรบ้าง?

วิชาชีพบัญชีในไทยมีกฎหมายควบคุมชัดเจน และนักบัญชีทุกคนต้องปฏิบัติตาม "จรรยาบรรณ" ที่สภาวิชาชีพบัญชีกำหนด ถ้าละเมิดอาจถูกพักหรือเพิกถอนใบอนุญาต

บทความนี้สรุปหลักการ 6 ข้อ ที่เจ้าของร้านอย่างเราควรรู้ เพราะมันบอกว่าเราควรคาดหวังอะไรจากนักบัญชีที่จ้างมา

ใครบ้างที่ต้องปฏิบัติตามจรรยาบรรณนี้

ไม่ใช่แค่นักบัญชีที่จัดทำบัญชีอย่างเดียว "ผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี" ยังรวมถึง:

• ผู้สอบบัญชี (CPA, TA)
• ผู้วางระบบบัญชี
• ผู้ให้บริการด้านบัญชีภาษีอากร
• ผู้สอนด้านบัญชี

ทุกคนในวงการนี้ต้องปฏิบัติตาม พ.ร.บ. วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547

6 หลักการพื้นฐานจรรยาบรรณนักบัญชี

1. ความซื่อสัตย์สุจริต (Integrity)

ทำงานบนพื้นฐานความจริง ไม่คดโกง ไม่สร้างเอกสารเท็จ

ในทางปฏิบัติ:

• บันทึกบัญชีตามข้อเท็จจริง ไม่ตกแต่งตัวเลข
• ไม่อ้างว่าทำงานแทนคนอื่นในกรณีที่ไม่ได้ทำจริง

ถ้าเจ้าของร้านเจอนักบัญชีที่เสนอ "ช่วยจัดการตัวเลขให้ดูดี" — นั่นคือสัญญาณอันตราย

2. ความเที่ยงธรรม (Objectivity) และความเป็นอิสระ (Independence)

ใช้ดุลพินิจโดยไม่มีความลำเอียง ไม่ยอมให้ใครมากดดันให้แต่งตัวเลข

นักบัญชีที่ดีต้องบอกความจริง แม้ว่าความจริงนั้นจะไม่ใช่สิ่งที่เจ้าของร้านอยากได้ยิน — เช่น บอกตรง ๆ ว่าร้านขาดทุน แทนที่จะโกหกว่ากำไร

3. ความรู้ ความสามารถ และความเอาใจใส่ (Professional Competence and Due Care)

นักบัญชีต้องอัปเดตความรู้ตลอด เพราะกฎหมายบัญชีและภาษีเปลี่ยนบ่อย

ใน CPD (Continuing Professional Development) นักบัญชีต้องสะสมชั่วโมงพัฒนาทักษะทุกปี เพื่อรักษาใบอนุญาต

ถ้าจ้างนักบัญชีแล้วเขายังใช้ความรู้เก่า ๆ ไม่รู้กฎหมายใหม่ — เป็นสัญญาณว่าอาจมีปัญหา

4. การรักษาความลับ (Confidentiality)

ข้อมูลทางการเงินของธุรกิจคือข้อมูลลับ นักบัญชีห้ามเปิดเผยให้บุคคลที่สามโดยไม่ได้รับอนุมัติ

ยกเว้นกรณีที่กฎหมายบังคับให้เปิดเผย เช่น ถูกสรรพากรเรียกตรวจ

สำหรับเจ้าของร้าน ข้อนี้สำคัญมากถ้าใช้สำนักงานบัญชีภายนอก — ข้อมูลยอดขาย กำไร หนี้สิน ต้องไม่หลุดไปถึงคู่แข่ง

5. พฤติกรรมทางวิชาชีพ (Professional Behavior)

ปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับทั้งหมด หลีกเลี่ยงการกระทำที่ทำให้วิชาชีพเสื่อมเสีย

เช่น ไม่รับสินบน ไม่ทำเอกสารเท็จเพื่อช่วยลูกค้าหนีภาษี แม้ลูกค้าจะขอก็ตาม

6. ความโปร่งใส (Transparency)

ทำงานอย่างที่ตรวจสอบได้ ไม่ซ่อนข้อเท็จจริง ไม่บิดเบือนข้อมูลสำคัญ

เจ้าของร้านใช้ข้อมูลนี้ยังไง

เวลาจ้างนักบัญชีหรือสำนักงานบัญชี ลองถามตัวเองว่า:

• เขาพร้อมบอกความจริงแม้ไม่ใช่สิ่งที่เราอยากได้ยินไหม?
• เขาอัปเดตกฎหมายใหม่ ๆ ตลอดไหม?
• เราไว้ใจได้ว่าข้อมูลธุรกิจจะไม่หลุดออกไปไหม?
• ถ้าบอกให้ "ช่วยตกแต่งตัวเลข" เขาจะปฏิเสธไหม?

นักบัญชีที่ดีต้องตอบ "ใช่" ทุกข้อ

ถ้านักบัญชีทำผิดจรรยาบรรณ

ร้องเรียนได้ที่สภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ โทษมีตั้งแต่ตักเตือน ภาคทัณฑ์ พักใช้ใบอนุญาต จนถึงเพิกถอนใบอนุญาต

สำหรับกรณีร้ายแรงเช่นสร้างเอกสารเท็จ อาจมีโทษทางอาญาตาม พ.ร.บ. การบัญชีและประมวลรัษฎากรด้วย

สรุป

หลักการ | ความหมายง่าย ๆ

ซื่อสัตย์ | ไม่โกง ไม่แต่งตัวเลข

เที่ยงธรรม | บอกความจริงโดยไม่ลำเอียง

มีความสามารถ | อัปเดตกฎหมายและมาตรฐานอยู่เสมอ

รักษาความลับ | ไม่เปิดเผยข้อมูลลูกค้า

พฤติกรรมดี | ปฏิบัติตามกฎ ไม่ทำงานผิดกฎหมาย

โปร่งใส | ตรวจสอบได้ ไม่ซ่อนข้อมูล

นักบัญชีที่ดีคือพาร์ทเนอร์ที่ไว้ใจได้ — ไม่ใช่แค่คนกรอกตัวเลขให้ ลองเอาหลัก 6 ข้อนี้ไปใช้ประเมินคนที่ดูแลบัญชีให้เรา รับรองว่าเลือกได้ตรงกว่าเดิม

MooMooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก