6 ความรู้บัญชีพื้นฐานที่เจ้าของธุรกิจควรรู้ก่อนจ้างนักบัญชี

"ฉันไม่เรียนบัญชี จะรู้ได้ยังไง?" — เป็นคำพูดที่เจ้าของธุรกิจหลายคนใช้เพื่อหลีกเลี่ยงการทำความเข้าใจบัญชี แต่จริง ๆ แล้วคุณไม่ต้องรู้ทุกเรื่อง รู้แค่ 6 เรื่องพื้นฐานนี้ก็พอ

1. เข้าใจสมการบัญชี

สมการบัญชีคือหัวใจของทุกอย่าง

สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ

ทุกรายการที่บันทึกบัญชีต้องทำให้สมการนี้สมดุลเสมอ ถ้าสินทรัพย์เพิ่มขึ้น ต้องมีหนี้สินเพิ่มขึ้นหรือส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้นด้วย

เข้าใจเรื่องนี้แล้ว จะเข้าใจว่าทำไมทุกรายการต้องมีทั้งเดบิตและเครดิต

2. เข้าใจเกณฑ์คงค้าง

บัญชีไทยใช้เกณฑ์คงค้าง (Accrual Basis) ไม่ใช่เกณฑ์เงินสด

หมายความว่า บันทึกรายได้เมื่อขายสินค้า ไม่ใช่เมื่อรับเงิน บันทึกค่าใช้จ่ายเมื่อเกิดขึ้น ไม่ใช่เมื่อจ่ายเงิน

นี่คือสาเหตุที่ "กำไรในงบ" กับ "เงินสดในมือ" อาจต่างกัน ถ้าขายได้แต่ยังไม่รับเงิน กำไรมีแต่เงินสดน้อย

3. แยกระหว่างสินทรัพย์กับค่าใช้จ่ายได้

สิ่งที่ซื้อมาบางอย่างเป็น "สินทรัพย์" บางอย่างเป็น "ค่าใช้จ่าย"

สินทรัพย์ — ใช้ได้นานกว่า 1 ปี มีมูลค่าคงเหลือ เช่น รถยนต์ คอมพิวเตอร์ อาคาร ค่าใช้จ่าย — หมดไปในการใช้งาน เช่น กระดาษ หมึกพิมพ์ ค่าไฟ

ถ้าบันทึกสินทรัพย์เป็นค่าใช้จ่าย กำไรจะต่ำเกินจริงในปีนั้น ถ้าบันทึกค่าใช้จ่ายเป็นสินทรัพย์ กำไรจะสูงเกินจริงในปีนั้น

4. เข้าใจเอกสารค้าขาย

เอกสารค้าขายพื้นฐานที่ต้องรู้จัก

• ใบเสนอราคา — เสนอราคาให้ลูกค้าก่อนตกลงซื้อขาย
• ใบสั่งซื้อ (PO) — ลูกค้าสั่งซื้อสินค้าอย่างเป็นทางการ
• ใบส่งสินค้า — ยืนยันการส่งมอบสินค้า
• ใบแจ้งหนี้/ใบวางบิล — แจ้งยอดที่ต้องชำระ
• ใบกำกับภาษี — เอกสาร VAT สำหรับผู้จด VAT
• ใบเสร็จรับเงิน — ยืนยันการรับเงิน

เอกสารเหล่านี้ต้องมีและต้องถูกต้อง เพราะใช้ประกอบการบันทึกบัญชี

5. เข้าใจภาษีพื้นฐาน

ภาษีหลักที่ธุรกิจต้องรู้

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%) — ถ้ายอดขายเกิน 1.8 ล้านบาท/ปีต้องจด เก็บจากลูกค้า หักจากซัพพลายเออร์ ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน

ภาษีเงินได้นิติบุคคล — บริษัทเสียภาษีจากกำไรสุทธิ SME เสีย 15-20% ยื่นปีละสองครั้ง

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย — หักเมื่อจ่ายเงินให้บุคคลอื่นในบางกรณี เช่น จ้างฟรีแลนซ์ หักภาษี 3% แล้วนำส่งสรรพากร

6. รู้จักประเภทของเงินได้

เงินได้แบ่งเป็น 8 ประเภทตาม มาตรา 40 และแต่ละประเภทมีวิธีคำนวณภาษีต่างกัน

สำหรับเจ้าของธุรกิจ ที่สำคัญคือ

• 40(1) เงินเดือน ค่าจ้าง ได้รับหักค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000 บาท
• 40(6) วิชาชีพอิสระ หักค่าใช้จ่ายได้มากกว่า
• 40(8) เงินได้จากธุรกิจทั่วไป

เจ้าของธุรกิจที่ถอนเงินจากบริษัทเป็น "เงินเดือน" เสียภาษีต่างจากที่ถอนออกเป็น "เงินปันผล" รู้ความต่างนี้แล้ววางแผนภาษีได้ดีขึ้นมาก

สรุป

ไม่ต้องเรียนบัญชีให้ลึกมาก แค่รู้ 6 เรื่องนี้ก็พอที่จะ ตรวจสอบงบการเงินได้เบื้องต้น สื่อสารกับนักบัญชีได้ดีขึ้น และรู้ว่าจะถามอะไรเมื่อเห็นตัวเลขที่ดูผิดปกติ

บอกได้เลยว่าเจ้าของธุรกิจที่รู้เรื่องเหล่านี้จะตัดสินใจธุรกิจได้ดีกว่า เพราะไม่ต้องรอให้นักบัญชีอธิบายทุกครั้ง

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก