เช็คคืออะไร เรื่องควรรู้เกี่ยวกับการรับ-จ่ายเช็คในธุรกิจ

ถามว่าเช็คยังใช้อยู่ไหม? คำตอบคือ ใช้อยู่เยอะมากในธุรกิจ B2B และงานก่อสร้าง แม้ว่าการโอนเงินผ่าน PromptPay จะสะดวกกว่า แต่เช็คยังมีข้อดีในเรื่องการบันทึกการชำระเงินและเป็นหลักฐานทางกฎหมายที่ชัดเจน

ปัญหาคือหลายคนใช้เช็คโดยไม่รู้กระบวนการที่ถูกต้อง แล้วมาเจอปัญหาทีหลัง

เช็คคืออะไร?

เช็ค (Cheque) คือ ตราสารทางการเงินที่ผู้สั่งจ่ายสั่งให้ธนาคารจ่ายเงินจำนวนหนึ่งให้กับผู้รับเงินเมื่อมีการนำเช็คมาเรียกเก็บ

บุคคลที่เกี่ยวข้องกับเช็คมี 4 ฝ่าย:

• ผู้สั่งจ่าย — คนที่เขียนเช็คและมีบัญชีอยู่กับธนาคาร
• ผู้รับเงิน — คนที่ถือเช็คและมีสิทธิ์เอาไปเบิกเงิน
• ธนาคารผู้สั่งเรียกเก็บ — ธนาคารของผู้รับเช็ค
• ธนาคารผู้สั่งจ่าย — ธนาคารที่ผู้เขียนเช็คเปิดบัญชีไว้

ประเภทของเช็ค

เช็คผู้ถือ

เช็คที่ไม่ระบุชื่อผู้รับเงิน ใครถือก็เอาไปเบิกได้ ข้อดีคือยืดหยุ่น โอนมือได้ง่าย แต่ข้อเสียคือ ถ้าหายหรือถูกขโมย คนอื่นก็เอาไปเบิกได้เลย

เช็คระบุชื่อ

ระบุชื่อผู้รับเงินชัดเจน ปลอดภัยกว่า เพราะนอกจากคนที่ชื่อตรงจะเบิกไม่ได้ บางธนาคารยังขีดฆ่าเพิ่มเป็น "A/C Payee Only" ที่ต้องโอนเข้าบัญชีเท่านั้น ถอนเงินสดไม่ได้

การสลักหลังเช็ค

ถ้าต้องการโอนเช็คให้คนอื่น ต้องเซ็นสลักหลัง โดย:

• สลักหลังโอน — ระบุชื่อผู้รับคนต่อไปในหลังเช็ค
• สลักหลังลอย — แค่เซ็นชื่อโดยไม่ระบุชื่อ ใครได้รับต่อก็เบิกได้

ข้อควรรู้สำหรับผู้จ่ายเช็ค

เขียนเช็คให้ถูกต้อง

• ตัวเลขและตัวอักษรต้องตรงกัน ถ้าไม่ตรงธนาคารอาจปฏิเสธ
• ลงวันที่ให้ถูก วันที่ในอนาคตคือ "เช็คล่วงหน้า" ที่นำไปเบิกได้ตั้งแต่วันนั้น
• เซ็นชื่อตรงตามตัวอย่างที่ให้ไว้กับธนาคาร

เงินในบัญชีต้องพอ เช็คเด้งเป็นความผิดทางอาญา ไม่ใช่แค่เรื่องพลาดทั่วไป โทษถึงจำคุกถ้าออกเช็คโดยรู้ว่าเงินไม่พอ

ถ้าต้องการยกเลิกเช็ค ต้องแจ้งธนาคารผู้สั่งจ่ายก่อนที่จะมีการนำไปเรียกเก็บ พร้อมระบุเหตุผลที่ชัดเจน

ข้อควรรู้สำหรับผู้รับเช็ค

ตรวจสอบก่อนรับ

• เช็คออกโดยใคร มีความน่าเชื่อถือไหม
• วันที่ถูกต้องไหม ยังไม่หมดอายุไหม (เช็คมีอายุ 6 เดือน)
• ลายเซ็นครบถ้วนไหม

ระวังเช็คล่วงหน้า ถ้ารับเช็คล่วงหน้า (วันที่ในอนาคต) ต้องรอจนถึงวันนั้นถึงจะนำเข้าธนาคารได้ ถ้านำก่อนธนาคารจะปฏิเสธ

นำเข้าธนาคารให้เร็ว เช็คมีอายุ 6 เดือนนับจากวันที่ในเช็ค ถ้าเกินนั้นจะใช้ไม่ได้

ระบบ ICAS คืออะไร?

ปัจจุบันไทยใช้ระบบ ICAS (Imaged Cheque Clearing And Archive System) ซึ่งแปลงเช็คเป็นภาพดิจิทัล ทำให้การเรียกเก็บเงินตามเช็คทำได้เร็วขึ้น ไม่ต้องส่งเช็คตัวจริงข้ามธนาคาร โดยปกติเงินจะเข้าวันทำการถัดไป

ทางเลือกอื่นนอกจากเช็ค

ถ้าต้องการความสะดวกและรวดเร็วกว่า ลองพิจารณา:

• PromptPay / โอนเงินออนไลน์ — เงินเข้าทันที ไม่ต้องรอ
• QR Code Payment — เหมาะกับการรับเงินจากลูกค้าหน้าร้าน
• บัตรเครดิตธุรกิจ — ช่วยบริหารกระแสเงินสดและมีประกันด้วย

เช็คยังเหมาะสำหรับงานที่ต้องการหลักฐานการชำระเงินที่ชัดเจน หรือลูกค้า B2B ที่ยังนิยมใช้กัน แต่ถ้าเปลี่ยนไปใช้ระบบดิจิทัลได้ก็จะสะดวกกว่ามาก

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก