ธุรกิจครอบครัวแบบบ้าน ๆ ต้องเสียภาษียังไง? คุยกันตรง ๆ

หลายร้านบน Shopee, TikTok Shop เริ่มจากที่บ้าน แม่เป็นคนแพ็ค น้องถ่ายรูป พ่อช่วยส่งของ ไม่ได้จดทะเบียนบริษัท ไม่มีสัญญาอะไร แค่ทำด้วยกันในครอบครัว

พอยอดขายเติบโตขึ้น ก็เริ่มมีคำถามว่า "แบบนี้ต้องเสียภาษียังไง? ใครเป็นคนยื่น? แล้วถ้าเสียภาษีผิดจะเป็นยังไง?"

มาคุยกันตรง ๆ

ธุรกิจครอบครัวในทางกฎหมายคืออะไร?

ถ้าไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ธุรกิจครอบครัวในมุมของสรรพากรถือเป็น:

• กิจการของบุคคลธรรมดา (ถ้ามีคนหลักที่เป็นเจ้าของ)
• ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ได้จดทะเบียน (ถ้าทำร่วมกันหลายคน)

สิ่งที่ต้องรู้คือ ไม่ว่าจะเรียกตัวเองว่าอะไร ถ้ามีรายได้ก็ต้องเสียภาษี

กรณีที่พบบ่อย: สามี-ภรรยาทำธุรกิจด้วยกัน

ถ้าสามีภรรยาทำธุรกิจร่วมกัน รายได้จะถูกนับรวมกันหรือแยก? ขึ้นอยู่กับว่าจดทะเบียนยังไง:

ถ้าไม่แยกธุรกิจกัน: รายได้ทั้งหมดถือเป็นของคนที่เป็น "หัวหน้าครัวเรือน" ที่บริหารธุรกิจ ยื่นรวมในแบบเดียว

ถ้าแต่ละคนทำงานต่างกันชัดเจน: อาจแยกยื่นได้ แต่ต้องพิสูจน์ได้ว่าแต่ละคนมีหน้าที่และรายได้อะไร ตรงนี้ควรปรึกษานักบัญชีก่อน

รายได้จากธุรกิจครอบครัวต้องยื่นภาษียังไง?

ถ้าเป็นบุคคลธรรมดาที่ประกอบธุรกิจเอง รายได้จัดอยู่ในเงินได้ประเภทที่ 8 ตาม ม. 40(8) ของประมวลรัษฎากร

วิธีคำนวณค่าใช้จ่าย: เลือกได้ 2 แบบ:

1. หักเหมา 60% (ง่ายสุด ไม่ต้องพิสูจน์เอกสาร)
2. หักตามจริง (ต้องมีเอกสารครบ แต่อาจได้หักมากกว่า)

ถ้าต้นทุนจริงสูงกว่า 60% ควรเลือกหักตามจริง แต่ต้องมีหลักฐานครบ

ค่าแรงของสมาชิกครอบครัวหักได้ไหม?

นี่คือจุดที่คนสงสัยมาก

กรณีที่หักได้: ถ้าสมาชิกครอบครัวทำงานจริง ๆ และมีการจ่ายค่าจ้างจริง มีหลักฐาน (สัญญาจ้าง สลิปเงินเดือน) และจำนวนเงินสมเหตุสมผลกับตลาด — หักได้เป็นค่าใช้จ่าย

กรณีที่หักไม่ได้: ถ้าเป็นเพียงการโอนเงินระหว่างกันโดยไม่มีงานจริง หรือค่าจ้างไม่สอดคล้องกับอัตราตลาด สรรพากรอาจตั้งคำถาม

ควรจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลไหม?

ธุรกิจครอบครัวที่ยอดขายโตขึ้นเรื่อย ๆ มักถึงจุดที่ต้องตัดสินใจว่าจะจดบริษัทหรือไม่

เหตุผลที่ควรจด:

• ต้องการแยกทรัพย์สินส่วนตัวและธุรกิจ
• ลูกค้าองค์กรต้องการใบกำกับภาษี
• ต้องการขอสินเชื่อธุรกิจ
• อัตราภาษีนิติบุคคลอาจต่ำกว่าอัตราก้าวหน้าของบุคคลธรรมดา เมื่อกำไรสูงขึ้น

เหตุผลที่ยังรอได้:

• ยอดขายยังไม่ถึงเกณฑ์ที่จดแล้วคุ้ม
• ภาระงานเอกสารและค่าใช้จ่ายทำบัญชีเพิ่มขึ้นมาก
• ยังอยู่ในช่วงทดสอบธุรกิจ

สิ่งที่ต้องทำเพื่อให้ถูกต้อง

ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบไหน ต้องทำสิ่งเหล่านี้:

1. แยกบัญชีธนาคาร — มีบัญชีสำหรับธุรกิจโดยเฉพาะ ไม่ปนกับส่วนตัว
2. เก็บเอกสาร — ใบเสร็จทุกใบ ค่าใช้จ่ายทุกรายการ
3. ยื่นภาษีตรงเวลา — ภ.ง.ด. 90 ทุกปี ระหว่างมกราคม-มีนาคม
4. ติดตามรายได้รายเดือน — รู้ว่าปีนี้จะถึงเกณฑ์จด VAT ไหม

MooMoo Next ช่วยติดตามรายได้จากทุกช่องทาง แยกบัญชีธุรกิจออกจากส่วนตัว และเตรียมข้อมูลภาษีให้พร้อมสำหรับยื่นประจำปี

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก