ธุรกิจแบบไหนเสี่ยงโดนสรรพากรตรวจสอบ และทำยังไงให้ปลอดภัย

หลายเจ้าของร้านคิดว่า "ฉันไม่ได้โกง ก็คงปลอดภัย" แต่จริง ๆ แล้วสรรพากรไม่ได้มองแค่ว่าโกงหรือไม่โกง — เขามองที่ "สัญญาณผิดปกติ" ในตัวเลขบัญชี ซึ่งอาจเกิดจากความประมาทหรือระบบบัญชีไม่ดีก็ได้ โดยที่ไม่ได้ตั้งใจ

บทความนี้จะเล่าว่าสรรพากรดูอะไรบ้าง และเจ้าของร้านควรทำอะไรเพื่อลดความเสี่ยง

สรรพากรใช้ 3 ระบบประเมินความเสี่ยง

1. ออกตรวจสภาพกิจการโดยตรง

สรรพากรเข้าตรวจสถานประกอบการจริง ดูว่ามีระบบจัดการสินค้าคงคลังยังไง มีเอกสารสัญญาครบหรือเปล่า รับชำระเงินผ่านช่องทางไหน แล้วนำมาเปรียบกับตัวเลขในงบการเงิน

2. เปรียบเทียบกับธุรกิจในกลุ่มเดียวกัน (Data Analytics)

ถ้าร้านขายสินค้าประเภทเดียวกับคู่แข่ง 100 ราย แต่กำไรต่ำกว่าค่าเฉลี่ยอย่างผิดปกติ หรือค่าใช้จ่ายสูงเกินกว่ามาตรฐานอุตสาหกรรม — สรรพากรจะสังเกตเห็น

3. ระบบประเมิน 151 เกณฑ์ (Risk Based Audit)

ใช้ข้อมูลจากแบบภาษีที่ยื่นทุกประเภท ทั้ง ภงด.50, ภพ.30, ภงด.53 รวมทั้งข้อมูลจากหน่วยงานอื่น เช่น ข้อมูลต่อทะเบียนรถ ค่าไฟ-ค่าน้ำ มาเปรียบกับรายได้ที่แจ้ง ถ้าไม่สอดคล้องกัน เสี่ยงมาก

รายการในงบการเงินที่สรรพากรจับตา

เงินสด — กิจการที่ทำธุรกรรมด้วยเงินสดเกือบทั้งหมด โดยไม่ผ่านบัญชีธนาคาร เสี่ยงมากเพราะตรวจสอบยาก

ลูกหนี้สูงผิดปกติ — ลูกหนี้ที่สูงเกินจริงอาจบ่งบอกว่ามีการสร้างรายการลูกหนี้ที่ไม่มีตัวตน

สินค้าคงเหลือไม่ตรง — สต๊อกในบัญชีกับสต๊อกจริงไม่ตรงกัน เสี่ยงมาก

รายได้ไม่สัมพันธ์กับต้นทุน — ถ้าขายสินค้ามาก แต่ต้นทุนต่ำผิดปกติ หรือค่าไฟ-ค่าแรงไม่สอดคล้องกับขนาดธุรกิจ

ค่าใช้จ่ายสูงเกินจริง — ค่าที่ปรึกษา ค่านายหน้า ค่าโฆษณาที่สูงผิดปกติ หรือค่าใช้จ่ายที่ไม่มีหลักฐานชัดเจน

ทำยังไงให้ปลอดภัย?

แยกบัญชีส่วนตัวออกจากธุรกิจ — ทุกการรับจ่ายเงินของธุรกิจควรผ่านบัญชีธนาคารที่แยกไว้ชัดเจน

บันทึกบัญชีตามความจริงครบถ้วน — อย่าสร้างรายการที่ไม่มีตัวตน อย่าบันทึกรายได้ต่ำหรือค่าใช้จ่ายสูงเกินจริง

ออกใบกำกับภาษีทุกครั้ง — สำหรับกิจการที่จด VAT ต้องออกทุกรายการ ไม่มีข้อยกเว้น

ยื่นภาษีให้ตรงเวลา — ทุกแบบ ทุกประเภท สม่ำเสมอ การยื่นตรงเวลาเป็นสัญญาณที่ดีในสายตาสรรพากร

มีเอกสารค่าใช้จ่ายครบ — ค่าใช้จ่ายทุกรายการต้องมีหลักฐาน เช่น ใบเสร็จ, ใบกำกับภาษี, สัญญา และพิสูจน์ได้ว่าจ่ายจริงและเกี่ยวข้องกับธุรกิจ

ทำงบกระทบยอดธนาคารทุกเดือน — ช่วยจับข้อผิดพลาดก่อนสรรพากรจับ

พูดง่าย ๆ ก็คือ ถ้าบัญชีสะท้อนความจริงของธุรกิจได้ครบถ้วน มีระบบที่ตรวจสอบได้ — โอกาสมีปัญหากับสรรพากรก็น้อยลงมาก

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก