สัญญาซื้อขาย สัญญาจะซื้อจะขาย สัญญาเช่า ต่างกันอย่างไร

ถ้าคุณเช่าสถานที่ทำธุรกิจ ซื้อรถยนต์ให้บริษัท หรือตกลงซื้อสินค้าล่วงหน้า คุณกำลังเข้าสู่ "สัญญา" ซึ่งมีผลผูกพันทางกฎหมาย การรู้จักสัญญาแต่ละประเภทช่วยให้ป้องกันตัวเองได้ดีกว่า

สัญญาซื้อขาย (Sale Agreement)

สัญญาซื้อขายเป็นสัญญาที่ทำขึ้นเมื่อ "ส่งมอบและรับมอบ" สินค้าพร้อมกัน ณ เวลาที่ทำสัญญา กรรมสิทธิ์สินค้าโอนไปพร้อมกับการส่งมอบ

ตัวอย่าง ซื้อเครื่องจักรแล้วรับเครื่องทันที ซื้อรถยนต์แล้วรับรถพร้อมโอนทะเบียนเลย

ข้อมูลที่สัญญาซื้อขายควรมี

• รายละเอียดสินค้า ประเภท จำนวน สภาพ
• ราคาและวิธีชำระ
• วันที่ส่งมอบ
• ผู้รับผิดชอบถ้าสินค้าเสียหาย

สัญญาจะซื้อจะขาย (Agreement to Buy/Sell)

สัญญาจะซื้อจะขาย คือสัญญาที่ตกลงจะซื้อและขายในอนาคต แต่ยังไม่ได้ส่งมอบสินค้าทันที มักใช้กับสินทรัพย์ราคาสูง เช่น ที่ดิน อาคาร หรือโครงการก่อสร้าง

สำคัญ: สัญญาจะซื้อจะขายยังไม่โอนกรรมสิทธิ์ แต่ทำให้คู่สัญญาผูกพันว่าจะซื้อและขาย

ตัวอย่าง ตกลงจะซื้อห้องพักในคอนโดที่กำลังสร้าง วางเงินมัดจำก่อน รอรับห้องอีก 2 ปี

ข้อควรระวัง ถ้าใครผิดสัญญา เช่น ผู้ขายไม่ยอมโอน อาจต้องฟ้องบังคับ หรือผู้ซื้อไม่มาโอน อาจเสียมัดจำ

สัญญาเช่า (Lease Agreement)

สัญญาเช่าคือสัญญาที่ผู้เช่าจ่ายค่าตอบแทนเพื่อใช้ทรัพย์สินของผู้ให้เช่า โดยกรรมสิทธิ์ไม่โอน

ประเภทสัญญาเช่าสำหรับธุรกิจ

• เช่าอาคารสำนักงาน โกดัง ร้านค้า
• เช่ารถยนต์
• เช่าเครื่องจักร

ข้อมูลที่สัญญาเช่าควรมี

• รายละเอียดทรัพย์สินที่เช่า
• ระยะเวลาเช่าเริ่มต้น-สิ้นสุด
• ค่าเช่าและวันชำระ
• เงินประกัน (ถ้ามี)
• ผู้รับผิดชอบค่าซ่อมแซม
• เงื่อนไขยกเลิกสัญญา

ผลต่อบัญชีและภาษีของแต่ละสัญญา

สัญญาซื้อขาย สินค้าหรือสินทรัพย์ที่ซื้อบันทึกเป็นสินทรัพย์ในบัญชีทันที ถ้าเป็นสินทรัพย์ถาวร คำนวณค่าเสื่อมราคาตามกฎ

สัญญาจะซื้อจะขาย เงินมัดจำบันทึกเป็นสินทรัพย์ (เงินวางมัดจำ) หรือหนี้สิน (เงินมัดจำรับ) ขึ้นอยู่กับว่าเป็นผู้ซื้อหรือผู้ขาย ยังไม่บันทึกเป็นสินทรัพย์หรือรายได้จนกว่าจะโอนกรรมสิทธิ์

สัญญาเช่า ตามมาตรฐาน TFRS 16 สัญญาเช่าระยะยาว ผู้เช่าต้องบันทึกสินทรัพย์สิทธิการใช้งาน (Right-of-Use Asset) และหนี้สินตามสัญญาเช่า ซึ่งต่างจากการบันทึกค่าเช่าเป็นค่าใช้จ่ายเพียงอย่างเดียว

สำหรับ SME ที่ใช้มาตรฐาน NPAEs อาจมีทางเลือกที่ง่ายกว่า ปรึกษานักบัญชีเพื่อความชัดเจน

เคล็ดลับการทำสัญญา

บอกได้เลยว่าสัญญาที่ดีต้องชัดเจนใน 5 เรื่อง ได้แก่ ใคร (ทั้งสองฝ่าย) ทำอะไร เมื่อไหร่ เท่าไหร่ และเกิดอะไรขึ้นถ้าผิดสัญญา

อย่าพึ่งพาสัญญาปากเปล่า โดยเฉพาะสัญญาที่มีมูลค่าสูงหรือระยะยาว ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก