บริษัทจ่ายเงินปันผลได้เมื่อไหร่? ขั้นตอนและเงื่อนไขที่ต้องรู้

"ปีนี้บริษัทกำไรดีนะ จ่ายปันผลให้ตัวเองได้เลยไหม?"

คำถามนี้เจ้าของกิจการถามบ่อยมาก โดยเฉพาะคนที่เพิ่งจดทะเบียนบริษัทครั้งแรก และยังไม่คุ้นกับกระบวนการแบ่งกำไรอย่างถูกต้อง

คำตอบสั้น ๆ คือ จ่ายได้ แต่ต้องทำให้ถูกขั้นตอน มิฉะนั้นมีปัญหาทางกฎหมายตามมาได้

เงินปันผลคืออะไร?

เงินปันผลคือผลตอบแทนที่บริษัทแบ่งจ่ายจากกำไรให้ผู้ถือหุ้น ตามสัดส่วนจำนวนหุ้นที่แต่ละคนถือ

แหล่งที่มาของเงินปันผลมาจาก 2 ส่วน:

1. กำไรสุทธิที่เกิดขึ้นในงวดนั้น
2. กำไรสะสมที่ยังไม่ได้จัดสรรจากงวดก่อน ๆ

บริษัทจ่ายเงินปันผลได้เมื่อไหร่?

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บริษัทจะจ่ายเงินปันผลได้ต้องครบ 3 เงื่อนไขนี้พร้อมกัน:

เงื่อนไขที่ 1: มีกำไรสะสม

บริษัทต้องมีกำไรสะสมเป็นบวก ถ้ายังขาดทุนสะสมอยู่ จ่ายปันผลไม่ได้

ตัวอย่าง: ถ้าปีก่อนขาดทุนสะสม 10,000 บาท แล้วปีนี้กำไรสุทธิ 100,000 บาท กำไรสะสมที่เหลือ = 90,000 บาท จ่ายปันผลได้จากส่วนนี้

เงื่อนไขที่ 2: จัดสรรทุนสำรองครบ

ทุกครั้งที่จ่ายปันผล บริษัทต้องสำรองเงินไว้อย่างน้อย 5% ของกำไร จนกว่าทุนสำรองจะถึง 10% ของทุนจดทะเบียน (หรือตามที่ข้อบังคับของบริษัทกำหนด)

เช่น บริษัทจดทะเบียนทุน 1 ล้านบาท ต้องมีทุนสำรองอย่างน้อย 100,000 บาท ถ้ายังไม่ครบต้องสำรองก่อนจ่ายปันผล

เงื่อนไขที่ 3: ผ่านมติที่ประชุมผู้ถือหุ้น

ต้องจัดประชุมผู้ถือหุ้น มีมติอนุมัติการจ่ายเงินปันผลก่อน ห้ามกรรมการตัดสินใจจ่ายเองโดยไม่ผ่านมติ

แต่ถ้ากรรมการเห็นว่าบริษัทมีกำไรมากพอ ก็สามารถจ่าย "เงินปันผลระหว่างกาล" ได้โดยไม่ต้องรอประชุมใหญ่ประจำปี — แต่ก็ยังต้องจัดประชุมผู้ถือหุ้นเพื่ออนุมัติอยู่ดี

วิธีการจ่ายเงินปันผล 6 แบบ

บริษัทสามารถเลือกจ่ายปันผลได้หลายวิธี:

1. จ่ายเป็นเงินสด — วิธีที่พบบ่อยที่สุด โอนตรงเข้าบัญชีผู้ถือหุ้น ตามสัดส่วนหุ้นที่ถือ

2. จ่ายเป็นหุ้น — แทนที่จะจ่ายเงิน บริษัทออกหุ้นเพิ่มให้แทน จำนวนหุ้นรวมเพิ่มขึ้น แต่มูลค่าบริษัทโดยรวมไม่เปลี่ยน ราคาต่อหุ้นก็ลดลง แต่ผู้ถือหุ้นได้จำนวนหุ้นมากขึ้นชดเชย

3. การแตกหุ้น (Stock Split) — เพิ่มจำนวนหุ้นโดยลดมูลค่าหุ้นต่อหน่วยลง เช่น หุ้น 100 บาท แตกเป็น 2 หุ้น หุ้นละ 50 บาท

4. การซื้อหุ้นกลับคืน (Buyback) — บริษัทซื้อหุ้นของตัวเองกลับจากตลาด เป็นการคืนเงินให้ผู้ถือหุ้นทางอ้อม

5. การรวมหุ้น — ตรงข้ามกับแตกหุ้น รวมหุ้นหลายหุ้นเป็นหุ้นน้อยลงแต่มูลค่าต่อหุ้นสูงขึ้น

6. วิธีอื่น ๆ — เช่น จ่ายเป็นสินทรัพย์ของบริษัท (Property Dividend) หรือวิธีพิเศษอื่น ๆ ตามที่ที่ประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติ

ปัจจัยที่บริษัทใช้ตัดสินใจจ่ายปันผล

การตัดสินใจว่าจะจ่ายปันผลเท่าไหร่ และวิธีไหน ขึ้นอยู่กับ:

• สภาพคล่องทางการเงิน — มีเงินสดพอหมุนเวียนในธุรกิจหลังจ่ายปันผลแล้วไหม?
• โอกาสการลงทุน — มีแผนขยายธุรกิจที่ต้องใช้เงินทุนเพิ่มไหม? ถ้าใช่อาจจ่ายน้อยลงหรือจ่ายเป็นหุ้นแทน
• ความสามารถกู้เงิน — ถ้ากู้ได้ง่าย อาจจ่ายปันผลมากหน่อยโดยใช้เงินกู้รองรับส่วนที่ขาด
• ขนาดและความมั่นคงของธุรกิจ — บริษัทใหม่มักเก็บเงินไว้ลงทุนก่อน บริษัทโตแล้วมักจ่ายปันผลสม่ำเสมอ

เรื่องภาษีที่เจ้าของกิจการต้องรู้

เงินปันผลที่ผู้ถือหุ้นได้รับถือเป็นรายได้ที่ต้องเสียภาษีด้วย

สำหรับบุคคลธรรมดา: เงินปันผลถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% ก่อนรับเงิน แล้วนำไปรวมยื่นภาษีปลายปีตามปกติ (หรือจะเลือกไม่นำมารวมก็ได้ในบางกรณี)

สำหรับบริษัทที่รับปันผล: มีเงื่อนไขยกเว้นภาษีบางส่วนตามกฎหมาย

ขั้นตอนจ่ายเงินปันผลจริง ๆ

1. จัดเตรียมงบการเงินให้พร้อม รู้ตัวเลขกำไรสะสมที่แท้จริง
2. ตรวจสอบว่าทุนสำรองครบ 10% ของทุนจดทะเบียนแล้วหรือยัง
3. จัดประชุมผู้ถือหุ้น ลงมติอนุมัติจ่ายปันผล
4. บันทึกมติการประชุมในรูปแบบที่ถูกต้อง
5. กำหนดวันจ่ายเงินปันผล และแจ้งผู้ถือหุ้น
6. หักภาษี ณ ที่จ่าย 10% ก่อนจ่าย
7. โอนเงินให้ผู้ถือหุ้น พร้อมออกเอกสารภาษีหัก ณ ที่จ่าย
8. บันทึกรายการในบัญชีของบริษัท

ถ้าบริษัทกำไรดีและอยากแบ่งให้ผู้ถือหุ้น ทำได้เลย แค่ทำให้ถูกขั้นตอน ครบ 3 เงื่อนไข และผ่านมติที่ประชุม ส่วนเรื่องภาษีอย่าลืมหักให้ถูก รับรองว่าไม่มีปัญหาตามมา

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก