โบนัสพนักงาน คำนวณภาษีอย่างไร เจ้าของกิจการต้องรู้ก่อนจ่าย

ช่วงปลายปีถึงต้นปีคือเวลาที่หลายธุรกิจต้องตัดสินใจเรื่องโบนัส แต่เจ้าของกิจการหลายคนยังไม่แน่ใจว่าโบนัสที่จ่ายไปนั้น "หักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ไหม" และ "ต้องทำเอกสารอะไรบ้าง"

คำตอบขึ้นอยู่กับว่าโบนัสนั้นเป็น "ประเภทไหน" ซึ่งกฎหมายภาษีแยกไว้ชัดเจน

โบนัสคืออะไร แตกต่างจากค่าจ้างยังไง

ตามกฎหมายแรงงาน โบนัสไม่ใช่ค่าจ้างภาคบังคับ เจ้าของกิจการไม่ถูกบังคับให้จ่าย แต่เป็นข้อตกลงเพิ่มเติมที่ช่วยสร้างแรงจูงใจให้พนักงาน

โบนัสในปัจจุบันมีสองรูปแบบหลัก คือ โบนัสคงที่ (Fixed Bonus) ที่แบ่งกำไรให้พนักงานในสัดส่วนเท่ากัน กับโบนัสผันแปร (Variable Bonus) ที่จ่ายตามผลงานแต่ละคน ทั้งสองแบบนิยมใช้กันทั้งในบริษัทขนาดใหญ่และ SME เพราะช่วยรักษาพนักงานดีไว้กับองค์กรได้ดี

โบนัส 2 ประเภทที่มีผลต่างกันทางภาษี

นี่คือจุดสำคัญที่เจ้าของกิจการต้องเข้าใจให้ชัด เพราะโบนัสสองประเภทนี้มีผลต่อการคำนวณภาษีนิติบุคคลต่างกันโดยสิ้นเชิง

โบนัสตามความสามารถของพนักงาน — บันทึกเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ หมายความว่าสามารถนำยอดโบนัสที่จ่ายไปหักออกจากรายได้ก่อนคำนวณกำไรสุทธิ ช่วยลดฐานภาษีของบริษัทลงได้ โบนัสประเภทนี้ได้แก่ โบนัสจากยอดขาย, โบนัสตามผลสำเร็จของโครงการ, หรือโบนัสที่ผูกกับ KPI ที่ชัดเจน

โบนัสตามกำไรสุทธิของกิจการ — ไม่สามารถหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ ตามมาตรา 65 ตรี (19) แห่งประมวลรัษฎากร โบนัสประเภทนี้ต้องจ่ายจากกำไรสุทธิหลังจากคำนวณภาษีแล้ว และไม่ลดฐานภาษีบริษัทแต่อย่างใด

ความแตกต่างนี้มีนัยสำคัญมากสำหรับการวางแผนภาษีของกิจการ ถ้าบริษัทจ่ายโบนัสผลงาน 500,000 บาท แต่ออกแบบว่าเป็น "โบนัสตามกำไรสุทธิ" บริษัทก็ไม่สามารถหักรายจ่าย 500,000 บาทนั้นได้ ซึ่งแปลว่าต้องเสียภาษีมากกว่าที่ควร

การหักภาษี ณ ที่จ่ายจากโบนัส

เมื่อบริษัทจ่ายโบนัสให้พนักงาน มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) ก่อนจ่ายเสมอ โดยโบนัสจัดอยู่ในเงินได้ประเภทที่ 1 (มาตรา 40(1)) เช่นเดียวกับเงินเดือน

วิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับโบนัส — ให้นำโบนัสทั้งปีรวมกับเงินเดือนทั้งปี แล้วคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า จากนั้นหักภาษีที่หักไปแล้วจากเงินเดือน ที่เหลือคือภาษีที่ต้องหักจากโบนัส

ตัวอย่างเช่น พนักงานได้เงินเดือน 30,000 บาท/เดือน และได้โบนัส 60,000 บาท นายจ้างต้องนำโบนัข 60,000 บาทรวมกับเงินเดือนทั้งปี (360,000 บาท) แล้วคำนวณภาษีรวม จากนั้นหักส่วนที่หักจากเงินเดือนไปแล้ว ยอดที่เหลือคือภาษีหัก ณ ที่จ่ายของโบนัส

ใครเป็นคนตัดสินใจจ่ายโบนัส

ในทางปฏิบัติ การตัดสินใจจ่ายโบนัสมาจากเจ้าของกิจการหรือผู้บริหารระดับสูง ไม่ใช่ HR ฝ่ายบุคคลทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลประกอบการพิจารณา แต่การตัดสินใจสุดท้ายว่าจะจ่ายหรือไม่จ่าย จ่ายมากน้อยแค่ไหน อยู่ที่เจ้าของ

สำหรับ SME ที่มีพนักงานไม่มาก การวางระบบโบนัสที่ชัดเจนตั้งแต่ต้นช่วยลดความขัดแย้งภายในได้มาก เช่น กำหนดเกณฑ์ชัดว่าโบนัสขึ้นกับยอดขาย, ความพึงพอใจลูกค้า, หรืองานที่สำเร็จตามเป้า แล้วสื่อสารให้พนักงานรู้ล่วงหน้าตั้งแต่ต้นปี

เอกสารที่ต้องมีเมื่อจ่ายโบนัส

การจ่ายโบนัสที่จะหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ต้องมีเอกสารประกอบที่ชัดเจน ได้แก่ สัญญาหรือข้อตกลงภายในที่ระบุว่าโบนัสขึ้นกับผลงาน, บันทึกผลการประเมินพนักงาน, หลักฐานการจ่ายเงิน (สลิปเงินเดือนหรือโอนธนาคาร) และแบบ ภ.ง.ด.1 ที่นำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ถ้าขาดเอกสารเหล่านี้ สรรพากรอาจไม่ยอมรับโบนัสเป็นรายจ่ายของบริษัท และอาจปรับเพิ่มกำไรย้อนหลังได้

MooMoo Next ช่วยจัดการโบนัสและเงินเดือนได้ในที่เดียว

เจ้าของกิจการที่ต้องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากโบนัสพนักงาน ออกเอกสารให้ถูกต้อง และส่งแบบ ภ.ง.ด.1 ให้ตรงเวลา — MooMoo Next ช่วยทำทั้งหมดนี้ได้แบบอัตโนมัติ

ระบบบัญชีและ Payroll ของ MooMoo Next คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายให้ถูกต้องตามกฎหมาย ออกสลิปเงินเดือนและหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ได้ในคลิกเดียว เจ้าของร้านไม่ต้องคำนวณเองให้เสียเวลาและเสี่ยงผิดพลาด

รอบบัญชีสิ้นปีก็ง่ายขึ้นมาก เพราะทุกตัวเลขอยู่ในระบบแล้วตั้งแต่วันแรก

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก