ศัพท์งบการเงินที่เจ้าของร้านต้องรู้ ไม่ต้องเป็นนักบัญชีก็อ่านได้

ทุกสิ้นปี นักบัญชีส่งงบการเงินมาให้เซ็น แต่หลายคนเซ็นทั้งที่ไม่ได้อ่าน เพราะดูแล้วไม่เข้าใจว่ามันบอกอะไร

นั่นน่าเสียดายมาก เพราะงบการเงินคือรายงานสุขภาพของธุรกิจ ถ้าอ่านออก ก็รู้ทันทีว่าร้านกำไรจริงไหม เงินสดพอหมุนไหม มีหนี้เท่าไหร่

มาทำความรู้จักกับศัพท์งบการเงิน 5 อย่างที่ควรรู้

1. งบกำไรขาดทุน (Income Statement)

งบที่บอกว่ากิจการ "ทำเงินได้แค่ไหน" ในช่วงเวลาหนึ่ง

สูตรง่าย ๆ: ``` รายได้ - ต้นทุนสินค้า - ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน - ดอกเบี้ย - ภาษี = กำไรสุทธิ ```

ถ้าผลลัพธ์เป็นบวก = กำไร ถ้าผลลัพธ์เป็นลบ = ขาดทุน

ดูได้รายเดือน รายไตรมาส หรือรายปี แล้วแต่ต้องการ

ดูงบนี้แล้วรู้อะไร?

• ยอดขายจริงเท่าไหร่
• กำไรขั้นต้น (Gross Profit) คือเท่าไหร่ — ก่อนหักค่าใช้จ่ายอื่น
• ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน (ค่าเช่า ค่าพนักงาน ค่าโฆษณา) เท่าไหร่
• กำไรสุทธิที่แท้จริงคือเท่าไหร่

2. งบแสดงฐานะการเงิน / งบดุล (Balance Sheet)

งบที่บอกว่ากิจการ "มีอะไรอยู่" และ "เป็นหนี้ใครอยู่บ้าง" ณ วันหนึ่ง

สูตรพื้นฐาน: ``` สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ ```

สินทรัพย์ — สิ่งที่กิจการมี แบ่งเป็น:

• สินทรัพย์หมุนเวียน: เงินสด ลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ — ของที่เปลี่ยนเป็นเงินได้เร็ว
• สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน: ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร คอมพิวเตอร์

หนี้สิน — สิ่งที่กิจการ "ติดค้าง" อยู่ แบ่งเป็น:

• หนี้สินหมุนเวียน: เจ้าหนี้การค้า ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย เงินกู้ระยะสั้น
• หนี้สินไม่หมุนเวียน: เงินกู้ระยะยาว หุ้นกู้

ส่วนของเจ้าของ — มูลค่าสุทธิที่เป็นของเจ้าของ หลังหักหนี้สินออกทั้งหมด

ดูงบนี้แล้วรู้อะไร?

• กิจการมีสินทรัพย์รวมเท่าไหร่
• มีหนี้สินเท่าไหร่ หนี้ระยะสั้นเยอะไหม
• ส่วนของเจ้าของเป็นบวกหรือลบ (ถ้าลบ แปลว่าหนี้เกินสินทรัพย์ — อันตราย)

3. งบกระแสเงินสด (Cash Flow Statement)

งบที่บอกว่าเงินสดในกิจการ "ไหลเข้าไหลออก" อย่างไร

งบนี้สำคัญมาก เพราะกิจการที่กำไรในงบดูดีอาจมีปัญหาเงินสดก็ได้ (เช่น ขายได้แต่ลูกค้ายังไม่จ่ายเงิน)

แบ่งเป็น 3 กิจกรรม:

กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน — เงินที่ได้จากการขายสินค้าจริง ๆ หักค่าใช้จ่ายจริง ๆ ที่จ่ายออกไป

กระแสเงินสดจากการลงทุน — เงินที่ใช้ซื้อหรือขายสินทรัพย์ถาวร เช่น ซื้อเครื่องจักร ขายรถ

กระแสเงินสดจากการจัดหาเงินทุน — เงินจากการกู้ยืม จ่ายเงินกู้คืน หรือเพิ่มทุน

ดูงบนี้แล้วรู้อะไร?

• เงินสดที่มาจากธุรกิจจริง ๆ เป็นบวกหรือลบ
• กิจการกำลังใช้เงินลงทุนขยายกิจการหรือเปล่า
• สภาพคล่องโดยรวมเป็นอย่างไร

4. งบทดลอง (Trial Balance)

งบที่ใช้ตรวจสอบความถูกต้องของการบันทึกบัญชีทุกบัญชีในกิจการ

หลักการบัญชีคู่ (Double Entry) บอกว่าทุกรายการต้องมีเดบิตเท่ากับเครดิต ถ้างบทดลองยอดรวมเดบิตเท่ากับเครดิต แสดงว่าบันทึกถูกต้อง (แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มีความผิดพลาดด้านเนื้อหา)

เจ้าของร้านส่วนใหญ่ไม่ได้ดูงบนี้เอง แต่นักบัญชีใช้เป็นเครื่องมือตรวจสอบก่อนจัดทำงบการเงินจริง

5. รายงานภาษีซื้อ-ภาษีขาย

ไม่ใช่งบการเงินโดยตรง แต่เกี่ยวข้องมากสำหรับกิจการที่จด VAT

รายงานภาษีขาย — สรุปใบกำกับภาษีที่ออกให้ลูกค้าทุกใบในเดือนนั้น

รายงานภาษีซื้อ — สรุปใบกำกับภาษีที่ได้รับจากคู่ค้าทุกใบในเดือนนั้น

สองรายงานนี้ใช้คำนวณ VAT ที่ต้องนำส่งกรมสรรพากรในแบบ PP30 ทุกเดือน

เจ้าของร้านควรดูงบไหนบ้าง?

ถ้าเพิ่งเริ่มต้น ดูแค่ 3 อย่างนี้ก่อน:

1. งบกำไรขาดทุน — กำไรจริงไหม กำไรแค่ไหน
2. งบแสดงฐานะการเงิน — มีหนี้เยอะไหม ส่วนของเจ้าของเป็นบวกไหม
3. งบกระแสเงินสด — เงินสดในมือเพียงพอหมุนเวียนไหม

ถ้าดูแค่ 3 งบนี้ทุกเดือน รับรองว่ารู้สุขภาพธุรกิจดีกว่าคนที่ดูแค่ยอดขายหน้าร้านอย่างเดียวแน่นอน

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก