ผู้สอบบัญชี CPA สำคัญแค่ไหน และธุรกิจต้องจ้างไหม?

เคยได้ยินคำว่า "CPA" แล้วคิดว่าเป็นเรื่องของบริษัทใหญ่ ๆ หรือบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์เท่านั้นไหม? ความจริงคือเจ้าของร้านหรือคนทำธุรกิจ SME หลายคนก็ต้องเกี่ยวข้องกับผู้สอบบัญชีเช่นกัน แต่ไม่ใช่ทุกกิจการ และไม่ใช่ทุกประเภท

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าผู้สอบบัญชีมีกี่ประเภท ต่างกันอย่างไร และธุรกิจของคุณจำเป็นต้องจ้างหรือเปล่า

ผู้สอบบัญชีสำหรับ SME มี 2 ประเภทหลัก

ในประเทศไทย ผู้สอบบัญชีที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ SME แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ซึ่งมีขอบเขตการทำงานและหน่วยงานที่กำกับดูแลต่างกัน

1. ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (Tax Auditor: TA)

TA คือผู้ที่ขึ้นทะเบียนและได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมสรรพากร ทำหน้าที่ตรวจสอบและรับรองบัญชีสำหรับ "ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก" ที่มีเงื่อนไขครบทั้ง 3 ข้อ ได้แก่

• ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท
• มีสินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท
• มีรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท

พูดง่าย ๆ คือ TA ดูแลห้างหุ้นส่วนขนาดเล็ก ซึ่งมีข้อกำหนดไม่เข้มงวดเท่ากับบริษัทจำกัด

2. ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (Certified Public Accountant: CPA)

CPA คือผู้ที่ผ่านการสอบและได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ ทำหน้าที่ตรวจสอบและรับรองงบการเงินสำหรับ "บริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล" ทุกขนาด

บทบาทสำคัญของ CPA คือการให้ความเชื่อมั่นแก่ผู้ใช้งบการเงินว่าข้อมูลในงบนั้นถูกต้องตรงตามความเป็นจริง ไม่ว่าจะเป็นธนาคารที่จะปล่อยกู้ นักลงทุน หรือหน่วยงานราชการ

หลักการทำงานของ CPA ที่ต้องยึดถือ

CPA ไม่ใช่แค่คนที่มา "เซ็นชื่อรับรอง" งบการเงินให้เรียบ ๆ แต่ต้องปฏิบัติตามมาตรฐานวิชาชีพที่เข้มงวด ดังนี้

มีความเป็นอิสระและซื่อสัตย์ — CPA ต้องไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนกับกิจการที่ตรวจ ถ้ามีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกันมากเกินไปก็ไม่สามารถรับงานนั้นได้

ใช้ความรู้ความสามารถและความระมัดระวัง — การตรวจสอบงบการเงินต้องอาศัยความเชี่ยวชาญด้านบัญชี ภาษี และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่การอ่านผ่าน ๆ

รักษาความลับของกิจการ — ข้อมูลทางการเงินที่ CPA เข้าถึงในระหว่างการตรวจสอบต้องไม่รั่วไหลออกไปสู่บุคคลภายนอก

ไม่ละทิ้งงานโดยไม่มีเหตุผล — เมื่อรับงานตรวจสอบแล้ว ต้องทำให้แล้วเสร็จตามกำหนด ไม่ทิ้งงานกลางคัน

มีจรรยาบรรณวิชาชีพ — CPA ต้องปฏิบัติตามจรรยาบรรณของสภาวิชาชีพบัญชีอย่างเคร่งครัด

บุคคลธรรมดาต้องจ้างผู้สอบบัญชีไหม?

คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ต้อง สำหรับผู้ประกอบการที่เป็นบุคคลธรรมดา กฎหมายไม่ได้บังคับให้ต้องมีผู้สอบบัญชี เนื่องจากกิจการบุคคลธรรมดาไม่มีหน้าที่จัดทำงบการเงินตามมาตรฐานบัญชี

สิ่งที่บุคคลธรรมดาทำได้แค่ คือจัดทำ "บัญชีรายรับรายจ่าย" เป็นหลักฐานประกอบการยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เท่านั้น

กิจการประเภทใดต้องจ้างผู้สอบบัญชีบ้าง?

ประเภทกิจการ | ผู้สอบบัญชีที่ต้องจ้าง

บุคคลธรรมดา | ไม่ต้อง

ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล (ขนาดเล็ก ทุน ≤ 5 ล้าน สินทรัพย์ ≤ 30 ล้าน รายได้ ≤ 30 ล้าน) | TA หรือ CPA

ห้างหุ้นส่วนจำกัดขนาดใหญ่ หรือบริษัทจำกัด | CPA เท่านั้น

ดังนั้น ถ้าจดทะเบียนเป็น "บริษัทจำกัด" ต้องจ้าง CPA เสมอ ไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่แค่ไหน เพราะกฎหมายบัญชีกำหนดให้งบการเงินต้องผ่านการรับรองจาก CPA ก่อนนำส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ทำไมงบการเงินที่ผ่าน CPA ถึงสำคัญ?

เจ้าของร้านหลายคนมองว่าการจ้าง CPA คือ "ค่าใช้จ่ายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้" แต่ถ้ามองให้ลึกกว่านั้น งบการเงินที่ผ่านการรับรองจาก CPA มีประโยชน์จริง ๆ หลายด้าน

ขอสินเชื่อธนาคารได้ง่ายขึ้น — ธนาคารทุกแห่งต้องการงบการเงินที่ผ่าน CPA ก่อนพิจารณาปล่อยกู้ หากงบไม่ผ่าน CPA มักถูกปฏิเสธหรือได้วงเงินต่ำกว่าที่ควร

สร้างความเชื่อมั่นต่อคู่ค้า — ลูกค้ารายใหญ่หรือคู่ค้าต่างประเทศมักขอดูงบการเงินก่อนทำสัญญา งบที่ผ่าน CPA บอกว่ากิจการนี้โปร่งใสและน่าเชื่อถือ

ป้องกันปัญหาภาษีในอนาคต — CPA จะตรวจสอบว่ารายการบัญชีถูกต้องตามมาตรฐานและกฎหมายภาษีหรือเปล่า ช่วยลดความเสี่ยงที่จะโดนสรรพากรเรียกตรวจย้อนหลัง

ดึงดูดนักลงทุน — ถ้าวันหนึ่งต้องการระดมทุนหรือขายหุ้นบางส่วน นักลงทุนทุกคนต้องการงบที่ผ่าน CPA ก่อนตัดสินใจ

ความแตกต่างที่เจ้าของร้านควรรู้: TA vs CPA

หัวข้อ | TA | CPA

ออกใบอนุญาตโดย | กรมสรรพากร | สภาวิชาชีพบัญชี

ตรวจสอบกิจการแบบ | ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก | บริษัทและห้างหุ้นส่วนทุกขนาด

ค่าใช้จ่าย (โดยทั่วไป) | ต่ำกว่า | สูงกว่า

สอบใบอนุญาต | สอบกับกรมสรรพากร | สอบกับสภาวิชาชีพบัญชี

ต้องเริ่มหา CPA ตอนไหน?

สิ่งที่เจ้าของธุรกิจมือใหม่หลายคนพลาดคือรอจนถึงช่วงปลายปีค่อยหา CPA นั่นแหละปัญหา เพราะ CPA ดี ๆ ที่น่าเชื่อถือมักมีงานเต็มมือตลอดปี โดยเฉพาะช่วงมกราคม-พฤษภาคมที่เป็นฤดูกาลปิดงบ

เทคนิคที่ได้ผลจริงคือหา CPA และตกลงกันตั้งแต่ต้นปีหรือแม้แต่ก่อนจดทะเบียนบริษัท เพื่อให้ CPA รับรู้ระบบบัญชีและเข้าใจธุรกิจตั้งแต่ต้น แทนที่จะส่งกองเอกสารให้ดูปลายปีเดียว

MooMoo Next กับการเตรียมข้อมูลให้ CPA

หนึ่งในข้อกังวลใหญ่ของเจ้าของร้านเมื่อต้องส่งงานให้ CPA คือเรื่อง "เอกสารไม่ครบ บัญชีไม่เป็นระเบียบ" ซึ่งทำให้เสียเวลาและบางทีก็เสียค่าใช้จ่ายเพิ่มด้วย

MooMoo Next ช่วยแก้ปัญหานี้โดยตรง ระบบบันทึกรายรับรายจ่ายอัตโนมัติจาก Shopee, TikTok Shop, Lazada พร้อมสร้างรายงานสรุปที่ CPA ต้องการได้ทันที ไม่ต้องนั่งรวบรวมข้อมูลจากหลายแหล่งให้ปวดหัว เอกสารทุกชิ้นเก็บในระบบ ค้นหาได้ทันที ส่งต่อให้สำนักงานบัญชีหรือ CPA ได้เลย

เพราะงบการเงินที่ดีต้องเริ่มจากข้อมูลที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น ไม่ใช่รอแก้ปลายปี

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก