ภาษีซื้อ (Input Tax) สิ่งสำคัญที่เจ้าของกิจการ VAT ต้องรู้

เจ้าของกิจการที่จดทะเบียน VAT หลายคนรู้ว่าต้องนำภาษีซื้อไปหักออกจากภาษีขายในการยื่น ภ.พ.30 แต่น้อยคนที่รู้ว่า ภาษีซื้อบางประเภทใช้หักไม่ได้ และการนำภาษีซื้อต้องห้ามไปหักโดยไม่รู้ตัวอาจทำให้โดนสรรพากรประเมินภาษีเพิ่มพร้อมค่าปรับ

บทความนี้รวบรวมเรื่องสำคัญเกี่ยวกับภาษีซื้อไว้ให้ครบ

ภาษีซื้อคืออะไร

ภาษีซื้อ (Input Tax) คือ VAT 7% ที่กิจการจ่ายให้กับผู้ขายหรือผู้ให้บริการเมื่อซื้อสินค้าหรือบริการมาใช้ในการดำเนินธุรกิจ

ตัวอย่าง: ซื้อวัตถุดิบราคา 100 บาท + VAT 7 บาท = จ่ายไป 107 บาท ส่วน 7 บาทนั้นคือ "ภาษีซื้อ" ที่นำไปหักออกจากภาษีขายได้

กิจการที่จดทะเบียน VAT จะ "เก็บ" ภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีที่ได้รับ แล้วนำไปหักกับภาษีขายในแต่ละเดือน ถ้าภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย ได้คืนภาษี ถ้าภาษีขายมากกว่าภาษีซื้อ จ่ายส่วนต่าง

ภาษีซื้อต้องห้าม — ใช้หักไม่ได้เด็ดขาด

นี่คือจุดที่คนทำบัญชีพลาดบ่อยมาก ภาษีซื้อต้องห้ามมี 6 กรณีหลักตามกฎหมาย

กรณีที่ 1: ไม่มีใบกำกับภาษี หรือใบกำกับภาษีหาย ถ้าไม่มีต้นฉบับใบกำกับภาษีที่ถูกต้อง นำภาษีซื้อมาหักไม่ได้ แม้จะมีสลิปหรือใบเสร็จรับเงินธรรมดา ก็ไม่นับ

กรณีที่ 2: ใบกำกับภาษีมีข้อมูลไม่ครบ ใบกำกับภาษีที่ขาดข้อมูลสาระสำคัญ เช่น ไม่มีเลขผู้เสียภาษีผู้ขาย, ไม่มีชื่อ-ที่อยู่ผู้ซื้อ, ไม่มีวันที่ออก หรือตัวเลขภาษีไม่ถูกต้อง ใช้หักไม่ได้

กรณีที่ 3: ค่าใช้จ่ายไม่เกี่ยวกับธุรกิจ ภาษีซื้อจากการซื้อสินค้าหรือบริการที่ไม่ได้ใช้ในกิจการโดยตรง เช่น ซื้อของส่วนตัว แม้จะใช้ชื่อบริษัทก็ตาม

กรณีที่ 4: ค่าเลี้ยงรับรอง ภาษีซื้อจากค่าอาหาร, ของที่ระลึก, การรับรองลูกค้า ใช้หักไม่ได้ (แต่หักเป็นค่าใช้จ่ายภาษีนิติบุคคลได้ในบางกรณี)

กรณีที่ 5: ใบกำกับภาษีออกโดยผู้ไม่มีสิทธิ์ ถ้าผู้ขายไม่ได้จดทะเบียน VAT แต่ออกใบกำกับภาษีมาให้ นำมาหักไม่ได้และยังอาจมีความผิดอาญาอีกด้วย

กรณีที่ 6: ตามประกาศอธิบดีฉบับที่ 42 รถยนต์นั่งหรือรถตู้ที่มีที่นั่งไม่เกิน 10 คน — ภาษีซื้อจากการซื้อหรือเช่ารถประเภทนี้ใช้หักไม่ได้ (ยกเว้นธุรกิจที่ซื้อเพื่อขายหรือให้เช่า)

ข้อควรรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับภาษีซื้อ

นอกจากภาษีซื้อต้องห้ามแล้ว ยังมีเรื่องที่ต้องรู้อีก

ใบกำกับภาษีต้องได้รับในเดือนที่ซื้อ: ภาษีซื้อใช้ได้ในเดือนที่ได้รับใบกำกับภาษี ไม่ใช่เดือนที่จ่ายเงิน ถ้าได้รับใบกำกับภาษีช้า ต้องรอใช้ในเดือนที่ได้รับ

ภาษีซื้อมีอายุความ: ถ้าลืมนำภาษีซื้อมาใช้ในเดือนนั้น สามารถนำมาใช้ย้อนหลังได้ภายใน 6 เดือน นับจากเดือนที่ออกใบกำกับภาษี

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ใช้เป็นภาษีซื้อได้ไหม: ไม่ได้ — ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (เช่น ใบเสร็จจาก 7-Eleven) ไม่สามารถนำมาเป็นภาษีซื้อได้ เพราะไม่มีชื่อผู้ซื้อ ต้องขอใบกำกับภาษีแบบเต็มที่มีชื่อและเลขผู้เสียภาษีของกิจการ

การเฉลี่ยภาษีซื้อ — กรณีทำธุรกิจทั้ง VAT และ non-VAT

กิจการบางแห่งทำธุรกิจทั้งส่วนที่ต้องเสีย VAT และส่วนที่ได้รับยกเว้น VAT (เช่น ธนาคาร, ประกัน) กรณีนี้ไม่สามารถนำภาษีซื้อมาหักได้ทั้งหมด ต้องเฉลี่ยตามสัดส่วนรายได้

วิธีเฉลี่ยภาษีซื้อแบบง่าย:

ถ้ากิจการมีรายได้จาก VAT = 70% และ non-VAT = 30%

ภาษีซื้อที่ใช้ได้ = ภาษีซื้อทั้งหมด × 70%

มีสองกรณีสำหรับกิจการที่เพิ่งเริ่มต้น:

กรณีเพิ่งเริ่มกิจการหรือยังไม่มีรายได้: ให้เฉลี่ยโดยประมาณจากแผนธุรกิจหรือประมาณการ แล้วปรับเฉลี่ยใหม่เมื่อมีรายได้จริงสิ้นปี

กรณีมีรายได้แล้ว: ใช้สัดส่วนรายได้ของปีก่อนหน้ามาเฉลี่ย แล้วปรับปรุงใหม่ตอนสิ้นปี

ภาษีซื้อกับรถยนต์ — สิ่งที่คนมักเข้าใจผิด

หนึ่งในเรื่องที่ถกเถียงกันบ่อยที่สุดในวงการบัญชีไทยคือ "ซื้อรถให้กิจการแล้วขอภาษีซื้อได้ไหม"

คำตอบขึ้นอยู่กับประเภทรถ:

• รถยนต์นั่ง/รถตู้ (≤10 ที่นั่ง): ภาษีซื้อต้องห้าม — ใช้ไม่ได้ แม้จะซื้อในชื่อบริษัท
• รถกระบะ 4 ประตู (Crew Cab): ขึ้นอยู่กับการใช้งานจริง ถ้าใช้เพื่อธุรกิจล้วน ๆ อาจใช้ได้บางส่วน
• รถบรรทุก/รถโดยสาร (>10 ที่นั่ง): ใช้ภาษีซื้อได้เต็มจำนวน
• รถยนต์ไฟฟ้า EV: ยังเป็นรถยนต์นั่ง — ต้องดูการจัดประเภทให้ชัด บางรุ่นอาจได้รับยกเว้น

บทบาทของซอฟต์แวร์บัญชีในการจัดการภาษีซื้อ

การติดตามภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีหลายร้อยใบต่อเดือนโดยทำมือนั้นเสี่ยงต่อการพลาด MooMoo Next ช่วยจัดการเรื่องนี้ผ่าน

• บันทึกใบกำกับภาษีซื้อและดึงตัวเลขภาษีซื้ออัตโนมัติ
• แจ้งเตือนเมื่อใบกำกับภาษีมีข้อมูลไม่ครบที่อาจทำให้ใช้เป็นภาษีซื้อไม่ได้
• สรุปยอดภาษีซื้อรายเดือนพร้อมยื่น ภ.พ.30 ในวันที่ 23
• แยกภาษีซื้อที่ใช้ได้ออกจากภาษีซื้อต้องห้ามโดยอัตโนมัติ

ระบบที่ดีช่วยลดความเสี่ยงที่จะนำภาษีซื้อต้องห้ามมาหักโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจนำไปสู่การถูกประเมินภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับในภายหลัง

ถ้ายังมีข้อสงสัยเรื่องภาษีซื้อในกิจการของตัวเอง ลองปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อตรวจสอบว่ามีภาษีซื้อที่ใช้ไม่ถูกต้องหลุดรอดไปบ้างไหม เพราะการแก้ไขตั้งแต่ต้นดีกว่าต้องจัดการกับสรรพากรทีหลัง

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก