ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับเจ้าของธุรกิจ EP.1 รายได้จากกิจการต้องยื่นแบบไหน

เจ้าของร้านค้า ร้านออนไลน์ หรือธุรกิจขนาดเล็กส่วนใหญ่เป็นบุคคลธรรมดาที่มีรายได้จากกิจการของตัวเอง แต่หลายคนยังสับสนว่ารายได้ของตัวเองจัดเป็นเงินได้ประเภทไหน หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร และต้องยื่นแบบภาษีอะไรบ้าง

ซีรีส์ EP.1 นี้จะเริ่มจากพื้นฐานที่สำคัญที่สุด

เจ้าของธุรกิจ vs มนุษย์เงินเดือน — ภาษีต่างกันยังไง

มนุษย์เงินเดือนมีรายได้แหล่งเดียวชัดเจน (เงินเดือน ภาษีถูกหักทุกเดือน) แต่เจ้าของธุรกิจมีความซับซ้อนกว่า:

• รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการ
• อาจมีรายได้จากหลายช่องทาง (Shopee, Facebook, หน้าร้าน)
• อาจมีรายได้อื่น ๆ เช่น ดอกเบี้ย ค่าเช่า
• ไม่มีนายจ้างหักภาษีให้ ต้องจัดการเองทั้งหมด

รายได้จากกิจการถือเป็นเงินได้ประเภทอะไร

ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40 เงินได้แบ่งเป็น 8 ประเภท เจ้าของธุรกิจมักมีรายได้ที่เข้าข่ายหลายประเภท:

เงินได้ประเภท 40(8) — ธุรกิจ พาณิชย์ เกษตร อุตสาหกรรม

นี่คือประเภทหลักของเจ้าของกิจการ ครอบคลุม:

• รายได้จากการขายสินค้า (ร้านออนไลน์ ร้านหน้าร้าน)
• รายได้จากการให้บริการที่ไม่ใช่วิชาชีพเฉพาะ
• รายได้จากการผลิตสินค้า
• รายได้จากการขนส่งสินค้า

เงินได้ประเภท 40(6) — วิชาชีพอิสระ

ถ้าให้บริการในวิชาชีพเฉพาะที่กฎหมายกำหนด เช่น แพทย์ ทนายความ วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี จะเข้าข่ายประเภทนี้ ไม่ใช่ 40(8)

เงินได้ประเภท 40(7) — รับเหมา

งานรับเหมาที่มีค่าแรงเป็นสาระสำคัญ เช่น รับเหมาก่อสร้าง เข้าข่ายประเภทนี้

หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร

ประเภท 40(8) สามารถหักค่าใช้จ่ายได้ 2 วิธี เลือกวิธีที่ได้เปรียบมากกว่า:

วิธีที่ 1: หักแบบเหมา

ประเภทธุรกิจ | หักค่าใช้จ่ายได้

ธุรกิจบริการ | 60%

ธุรกิจขายสินค้า | 60%

ธุรกิจขนส่ง | 60%

ธุรกิจเกษตรกรรม | 60%

ธุรกิจอุตสาหกรรม | 60%

วิธีที่ 2: หักค่าใช้จ่ายจริง

นำค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงในการดำเนินธุรกิจมาหักทั้งหมด เช่น:

• ต้นทุนสินค้า (COGS)
• ค่าเช่าสถานที่
• ค่าแรงพนักงาน
• ค่าโฆษณา
• ค่าขนส่ง
• ค่าสาธารณูปโภค

วิธีนี้คุ้มกว่าถ้าค่าใช้จ่ายจริงเกิน 60% ของรายได้ แต่ต้องมีเอกสารหลักฐานครบถ้วน

ตัวอย่างการเปรียบเทียบ:

รายได้จากขายสินค้าออนไลน์ปีละ 2 ล้านบาท ค่าใช้จ่ายจริง 1.5 ล้านบาท (75% ของรายได้)

• แบบเหมา: หักได้ 60% = 1,200,000 บาท เงินได้สุทธิก่อนลดหย่อน = 800,000 บาท
• แบบจริง: หักได้ 1,500,000 บาท เงินได้สุทธิก่อนลดหย่อน = 500,000 บาท

ในกรณีนี้การหักค่าใช้จ่ายจริงดีกว่ามาก ประหยัดภาษีได้มากขึ้น

เงินได้จากหลายแหล่ง — รวมกันยื่นแบบเดียว

เจ้าของธุรกิจที่มีรายได้หลายประเภท ต้องนำทุกอย่างมารวมกันยื่นในแบบ ภ.ง.ด.90 ฉบับเดียว โดยแยกตามประเภทเงินได้

ตัวอย่างเจ้าของธุรกิจที่มีรายได้หลายช่องทาง:

• รายได้จากร้านออนไลน์: ประเภท 40(8)
• รายได้ค่าเช่าห้อง: ประเภท 40(5)
• ดอกเบี้ยเงินฝาก: ประเภท 40(4)
• รายได้จากการทำงานพาร์ทไทม์ให้บริษัทอื่น: ประเภท 40(2)

ทั้งหมดต้องรวมกันยื่นในแบบ ภ.ง.ด.90

แบบภาษีที่ต้องยื่น

ภ.ง.ด.90: สำหรับผู้มีเงินได้หลายประเภท หรือมีเงินได้นอกจากประเภท 40(1) เพียงอย่างเดียว เจ้าของธุรกิจส่วนใหญ่ใช้แบบนี้

ภ.ง.ด.91: สำหรับผู้มีเงินได้เฉพาะจากเงินเดือน (ประเภท 40(1)) เท่านั้น เจ้าของธุรกิจไม่ใช้แบบนี้

กำหนดยื่น:

• ยื่นออนไลน์ที่ efiling.rd.go.th: ภายใน 8 เมษายน ของปีถัดไป
• ยื่นกระดาษ: ภายใน 31 มีนาคม

ภ.ง.ด.94 — ยื่นกลางปี

เจ้าของกิจการที่มีเงินได้ประเภท 40(5)-(8) ยังต้องยื่น ภ.ง.ด.94 กลางปีด้วย:

• คำนวณรายได้ครึ่งปีแรก (มกราคม-มิถุนายน)
• ยื่นภายใน 30 กันยายน
• ชำระภาษีครึ่งปีล่วงหน้า

เงินภาษีที่ชำระตาม ภ.ง.ด.94 นำไปหักออกจากภาษีที่คำนวณได้ตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ปลายปี

สิ่งสำคัญที่เจ้าของธุรกิจต้องทำตลอดปี

เพื่อให้ยื่นภาษีถูกต้องและประหยัดภาษีได้สูงสุด:

บันทึกรายได้ทุกช่องทาง:

• รายได้ Shopee, Lazada, TikTok Shop รายเดือน
• รายได้หน้าร้านหรือโอนผ่านธนาคาร
• รายได้อื่น ๆ

เก็บเอกสารค่าใช้จ่าย:

• ใบเสร็จซื้อสินค้า วัตถุดิบ
• ใบเสร็จค่าเช่า ค่าน้ำ ค่าไฟ
• สัญญาจ้างแรงงาน ใบเสร็จค่าจ้าง

MooMoo Next ช่วยเจ้าของธุรกิจยื่นภาษีได้ง่ายขึ้น

MooMoo Next บันทึกรายได้จากทุกช่องทางของธุรกิจอัตโนมัติ แยกหมวดรายได้ตามประเภท 40 และรวบรวมเอกสารค่าใช้จ่ายทั้งหมดไว้ในที่เดียว ทำให้ตอนสิ้นปีมีตัวเลขพร้อมยื่น ภ.ง.ด.90 ทันที ไม่ต้องนั่งนับย้อนหลังทั้งปี

สรุป EP.1

เจ้าของธุรกิจมีรายได้หลักประเภท 40(8) ซึ่งหักค่าใช้จ่ายได้ 60% แบบเหมา หรือหักจริงถ้าค่าใช้จ่ายจริงเกิน 60% ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 และยังมี ภ.ง.ด.94 กลางปีด้วย สิ่งที่ทำตลอดปีคือบันทึกรายได้และเก็บเอกสารค่าใช้จ่ายอย่างเป็นระบบ ใน EP.2 จะพูดถึงการคำนวณภาษีจริงพร้อมตัวอย่าง

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก