ภาษีทางตรง vs ภาษีทางอ้อม ต่างกันยังไง เจ้าของร้านต้องรู้

ทำไมต้องรู้เรื่องนี้? เพราะหลายคนทำธุรกิจมาหลายปีแต่ยังงงว่า ภาษีที่จ่ายอยู่ทุกเดือนนั้น มันอยู่ในหมวดไหนกันแน่ รู้จักให้ชัดจะช่วยวางแผนภาษีได้ดีขึ้นเยอะ

ภาษีทางตรงคืออะไร?

ภาษีทางตรง คือภาษีที่รัฐเก็บจากรายได้หรือทรัพย์สินของคุณโดยตรง และ ผลักภาระให้คนอื่นรับแทนไม่ได้ ใครมีรายได้ก็ต้องจ่ายเอง จะโอนให้คนอื่นไม่ได้

ภาษีทางตรงที่พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์เจอบ่อย:

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90/91) เก็บจากรายได้ของบุคคลทั่วไปทุกปี ถ้าขายของออนไลน์แบบคนธรรมดา ยอดขายเกิน 60,000 บาทต่อปีต้องยื่น ภ.ง.ด.90 ไม่ว่าจะมีภาษีค้างจ่ายหรือเปล่า

ภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50/51) เก็บจากกำไรสุทธิของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล อัตราสูงสุด 20% สำหรับ SME ขนาดเล็กมีอัตราลดหย่อนพิเศษ

ภาษีป้าย ร้านที่มีป้ายชื่อร้าน ป้ายโฆษณา หน้าร้านจริง ต้องเสียภาษีป้ายกับท้องถิ่นทุกปี

ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เก็บจากเจ้าของที่ดินหรืออาคาร ถ้ามีโรงงาน คลังสินค้า ออฟฟิศ ที่เป็นชื่อตัวเองหรือชื่อบริษัท

ภาษีทางอ้อมคืออะไร?

ภาษีทางอ้อม คือภาษีที่รัฐเก็บผ่านการซื้อขายสินค้าหรือบริการ ผู้ขายเป็นคนเรียกเก็บและนำส่งให้รัฐแทนลูกค้า พูดง่าย ๆ คือ ลูกค้าเป็นคนจ่ายจริง ๆ แต่ร้านค้าเป็นคนส่งเงินต่อให้รัฐบาล

ภาษีทางอ้อมที่เจ้าของร้านต้องรู้:

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ภาษีทางอ้อมที่เจอบ่อยที่สุด อัตรา 7% ร้านที่จด VAT แล้วต้องเรียกเก็บ 7% เพิ่มจากลูกค้า แล้วนำส่งให้กรมสรรพากรทุกเดือนผ่าน ภ.พ.30

ภาษีธุรกิจเฉพาะ เก็บจากธุรกิจบางประเภทโดยเฉพาะ เช่น ธนาคาร บริษัทประกันชีวิต ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ คนขายของออนไลน์ทั่วไปไม่ต้องเสียตัวนี้

อากรแสตมป์ เก็บจากการทำสัญญาบางประเภท เช่น สัญญาเช่า สัญญากู้ยืม ตัวเลขไม่สูงมากแต่ถ้าลืมก็โดนปรับได้

ทำไมเรื่องนี้สำคัญสำหรับร้านค้าออนไลน์?

บอกได้เลยว่าสำคัญมาก เพราะสองประเภทนี้คำนวณและยื่นแยกกันคนละระบบ

เรื่อง | ภาษีทางตรง | ภาษีทางอ้อม

ตัวอย่าง | ภาษีเงินได้, ภาษีป้าย | VAT, อากรแสตมป์

จ่ายโดย | คนมีรายได้/ทรัพย์สิน | ลูกค้าผ่านร้านค้า

ผลักให้คนอื่นได้ไหม | ไม่ได้ | ได้ (เก็บจากลูกค้า)

ยื่นแบบ | ปีละ 1-2 ครั้ง | รายเดือน (VAT)

แบบฟอร์ม | ภ.ง.ด.90/50 | ภ.พ.30

ตัวอย่างจริงที่ร้านออนไลน์เจอ

สมมติว่าขายเสื้อผ้าบน Shopee โดยจดทะเบียนเป็นบุคคลธรรมดา ยอดขายรวมทั้งปี 500,000 บาท ยังไม่ได้จด VAT

ภาษีทางตรงที่ต้องจ่าย:

• ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา → ต้องยื่น ภ.ง.ด.90 ภายในมีนาคมปีถัดไป
• คำนวณจาก รายได้ 500,000 - ค่าใช้จ่ายเหมา 60% (300,000) - ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 = เงินได้สุทธิ 140,000 บาท
• ภาษี = 0 บาท (เพราะต่ำกว่าขั้นแรก 150,000 บาทที่ยกเว้น)

ถ้ายอดขายขึ้นไป 1.2 ล้านบาท เริ่มต้องระวังและอาจต้องวางแผนภาษีเพิ่ม

ถ้าจด VAT แล้ว (ภาษีทางอ้อม):

• ต้องยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน
• ภาษีขาย - ภาษีซื้อ = VAT ที่นำส่ง

ข้อสังเกตที่หลายคนสับสน

"ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT) เป็นภาษีทางตรงไหม?"

ใช่ เป็นภาษีทางตรง WHT คือการหักภาษีเงินได้ล่วงหน้า ณ จุดที่มีการจ่ายเงิน เวลาที่แพลตฟอร์มอย่าง Lazada หรือ Shopee โอนเงินค่าขายให้ร้านค้าที่เป็นนิติบุคคล บางกรณีจะหัก WHT 3% ก่อนโอน — ตัวนั้นคือภาษีทางตรงล่วงหน้า ไม่ใช่ภาษีทางอ้อม

"ซื้อของแล้วจ่าย VAT ในใบกำกับ เอาไปขอคืนได้ไหม?"

ได้ ถ้าเราเป็นผู้ประกอบการจด VAT ภาษีซื้อที่จ่ายไปนำมาหักออกจากภาษีขายได้ แต่ถ้าเป็นลูกค้าทั่วไปที่ไม่ได้จด VAT ก็ขอคืนไม่ได้

สรุปให้จำง่าย ๆ

• ภาษีทางตรง = ภาษีที่รัฐเก็บจากคุณโดยตรง (เงินได้, ทรัพย์สิน) → ผลักให้คนอื่นไม่ได้
• ภาษีทางอ้อม = ภาษีที่เก็บผ่านการซื้อขาย → ลูกค้าจ่าย, ร้านนำส่ง
• ทำธุรกิจออนไลน์ต้องเจอทั้งสองประเภท แยกระบบบันทึกให้ดี
• ถ้าจัดการบัญชีดี รู้ว่าค่าอะไรหักภาษีได้หรือไม่ได้ ก็ประหยัดภาษีได้ถูกกฎหมาย

ทำธุรกิจออนไลน์ในยุคนี้ ถ้าเข้าใจระบบภาษีตั้งแต่ต้น จะไม่มีงง และไม่มีทางโดนค่าปรับแบบไม่ทันตั้งตัว

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก