วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สูตรทีละขั้น ผ่อนจ่ายได้ไหม

ถึงเวลายื่นภาษีทีไรก็งง ว่าตัวเองต้องจ่ายเท่าไหร่กันแน่ คิดเองก็กลัวผิด จ้างคนคิดก็ต้องเสียตังค์เพิ่ม วันนี้เราจะมาแกะสูตรคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบละเอียดทีละขั้น ให้คำนวณได้เองโดยไม่ต้องพึ่งใคร

ใครบ้างที่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ในทางภาษี "บุคคลธรรมดา" ครอบคลุมถึง 5 กลุ่ม

1. บุคคลธรรมดาทั่วไป
2. ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ใช่นิติบุคคล
3. คณะบุคคลที่ไม่ใช่นิติบุคคล
4. ผู้เสียชีวิตระหว่างปีภาษี
5. กองมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง

ถ้าคุณเป็นเจ้าของร้านค้าบน Shopee, TikTok Shop, หรือ Lazada ที่ยังไม่ได้จดทะเบียนบริษัท นั่นหมายความว่าคุณต้องยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท

กรมสรรพากรแบ่งเงินได้เป็น 8 ประเภทตามลักษณะงาน เพราะแต่ละประเภทมีต้นทุนไม่เท่ากัน จึงหักค่าใช้จ่ายได้ไม่เท่ากัน

ประเภท | เงินได้ | หักค่าใช้จ่าย

40(1) | เงินเดือน | 50% ไม่เกิน 1 แสน

40(2) | ค่าจ้างงานประจำ | 50% ไม่เกิน 1 แสน

40(3) | ค่าลิขสิทธิ์ กู๊ดวิล | 50% ไม่เกิน 1 แสน

40(4) | ดอกเบี้ย เงินปันผล | ไม่ได้หัก (ยกเว้นบางกรณี)

40(5) | ค่าเช่าทรัพย์สิน | 10-30% ตามประเภท

40(6) | วิชาชีพอิสระ | 30-60% ตามสาขา

40(7) | รับเหมาลงทุน | 60%

40(8) | ธุรกิจการค้าทั่วไป | 60-85% ตามประเภท

สำหรับเจ้าของร้านออนไลน์ส่วนใหญ่ เงินได้จะเข้าประเภท 40(8) ซึ่งหักค่าใช้จ่ายได้สูงสุดถึง 60%

สูตรคำนวณภาษี 2 วิธี

กฎหมายกำหนดให้คำนวณ 2 วิธีแล้วเลือกวิธีที่ได้ภาษีมากกว่า

วิธีที่ 1: คำนวณตามฐานเงินได้สุทธิ

สูตร: (เงินได้ทั้งปี − ค่าใช้จ่าย − ค่าลดหย่อน) × อัตราภาษีก้าวหน้า

อัตราภาษีก้าวหน้า:

• 0 - 150,000 บาท: ยกเว้น
• 150,001 - 300,000 บาท: 5%
• 300,001 - 500,000 บาท: 10%
• 500,001 - 750,000 บาท: 15%
• 750,001 - 1,000,000 บาท: 20%
• 1,000,001 - 2,000,000 บาท: 25%
• 2,000,001 - 5,000,000 บาท: 30%
• เกิน 5,000,000 บาท: 35%

วิธีที่ 2: คำนวณจากเงินได้รวมโดยตรง

ใช้เฉพาะเมื่อมีเงินได้ประเภท 40(2)-(8) รวมกันตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป

สูตร: เงินได้ทั้งปี (ยกเว้น 40(1)) × 0.5%

ต้องคำนวณทั้ง 2 วิธี แล้วเสียภาษีตามวิธีที่ได้จำนวนมากกว่า

ค่าลดหย่อนหลักที่ใช้บ่อย

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว: 60,000 บาท (ทุกคนได้เท่ากัน)
• คู่สมรสที่ไม่มีรายได้: 60,000 บาท
• บุตร: คนละ 30,000 บาท (สูงสุด 3 คน คนละ 30,000)
• บุตรที่เกิดตั้งแต่ปี 2561 เป็นต้นไป: 60,000 บาท/คน
• ประกันสังคม: ตามที่จ่ายจริง ไม่เกิน 9,000 บาท
• เบี้ยประกันชีวิต: ตามจ่ายจริง ไม่เกิน 100,000 บาท
• LTF/RMF/กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ: ตามเงื่อนไขแต่ละกองทุน
• ดอกเบี้ยบ้าน: ไม่เกิน 100,000 บาท
• Easy E-Receipt: ค่าใช้จ่ายสินค้า/บริการในไทย (ตามมาตรการที่กำหนดแต่ละปี)

ตัวอย่างการคำนวณ

กรณี: เจ้าของร้านค้าออนไลน์ (บุคคลธรรมดา) รายได้จากการขายสินค้า 800,000 บาท/ปี ต้นทุนสินค้าจริง 400,000 บาท โสด ไม่มีค่าลดหย่อนพิเศษ

วิธีที่ 1:

1. เงินได้ทั้งปี (40(8)) = 800,000 บาท
2. หักค่าใช้จ่าย 60% = 480,000 บาท
3. เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย = 320,000 บาท
4. หักค่าลดหย่อนส่วนตัว = 60,000 บาท
5. หักประกันสังคม = 9,000 บาท
6. เงินได้สุทธิ = 320,000 - 60,000 - 9,000 = 251,000 บาท

คำนวณภาษี:

• 150,000 บาทแรก: ยกเว้น
• 251,000 - 150,000 = 101,000 บาท × 5% = 5,050 บาท

วิธีที่ 1 ได้ภาษี = 5,050 บาท

วิธีที่ 2: 800,000 × 0.5% = 4,000 บาท

เปรียบเทียบ: วิธีที่ 1 (5,050) > วิธีที่ 2 (4,000) → ต้องจ่ายภาษีตามวิธีที่ 1 = 5,050 บาท

ผ่อนชำระภาษีได้ไหม

ถ้ามีภาษีที่ต้องจ่ายตั้งแต่ 3,000 บาทขึ้นไป สามารถขอผ่อนชำระได้ 3 งวดเท่า ๆ กัน โดยไม่เสียเบี้ยปรับใด ๆ

• งวดที่ 1: ชำระพร้อมยื่นแบบ (ภายใน 31 มีนาคม)
• งวดที่ 2: ภายใน 1 เดือนหลังจากงวดที่ 1
• งวดที่ 3: ภายใน 1 เดือนหลังจากงวดที่ 2

ข้อควรระวัง: ถ้าลืมจ่ายงวดใดงวดหนึ่ง จะหมดสิทธิ์ผ่อน ต้องจ่ายที่เหลือพร้อมเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน

สรุป

การคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไม่ยากอย่างที่คิด แค่รู้ว่าเงินได้ของตัวเองอยู่ประเภทไหน รวบรวมค่าลดหย่อนให้ครบ แล้วคำนวณทั้ง 2 วิธี เลือกวิธีที่ได้มากกว่า ถ้ามีภาษีเกิน 3,000 บาท ก็ขอผ่อนจ่ายได้ ไม่ต้องกังวลว่าจะไม่มีเงินจ่ายก้อนเดียว

MoomooNext โปรแกรมบัญชี ทดลองใช้ฟรี คลิก